8. Noty objaśniające do skonsolidowanego sprawozdania finansowego

8.1. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW

8.1.1. Przychody ze sprzedaży według asortymentów

  2015 2014 Udział % 2015 Udział % 2014
Segment Downstream        
Średnie destylaty 25 062 28 976 28,4% 27,1%
Lekkie destylaty 11 528 13 270 13,1% 12,4%
Frakcje ciężkie 4 610 7 701 5,2% 7,2%
Monomery 2 978 3 447 3,4% 3,2%
Polimery 2 341 2 953 2,7% 2,8%
PTA 1 532 1 767 1,7% 1,7%
Tworzywa sztuczne 1 492 1 424 1,7% 1,3%
Nawozy sztuczne 1 057 1 065 1,2% 1,0%
Aromaty 930 1 662 1,1% 1,6%
Pozostałe 5 457 8 284 6,0% 7,6%
  56 987 70 549 64,5% 65,9%
Segment Detal        
Średnie destylaty 15 567 18 659 17,6% 17,5%
Lekkie destylaty 12 084 13 951 13,7% 13,1%
Pozostałe 3 401 3 303 3,9% 3,1%
  31 052 35 913 35,2% 33,7%
Segment Wydobycie 215 298 0,2% 0,3%
Funkcje Korporacyjne 82 72 0,1% 0,1%
  88 336 106 832 100,0% 100,0%

W 2015 roku oraz 2014 roku Grupa nie zidentyfikowała wiodących klientów, z którymi zrealizowałaby przychody ze sprzedaży przekraczające poziom 10% łącznych przychodów ze sprzedaży Grupy ORLEN.

8.1.2. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży - zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy

  2015 2014 Udział % 2015 Udział % 2014
Polska 36 223 45 095 41,0% 42,2%
Niemcy 17 073 19 310 19,3% 18,1%
Czechy 10 671 12 669 12,1% 11,9%
Litwa, Łotwa, Estonia 6 886 8 802 7,8% 8,2%
Pozostałe kraje 17 483 20 956 19,8% 19,6%
  88 336 106 832 100,0% 100,0%

Pozycja pozostałe kraje zawiera głównie sprzedaż zrealizowaną dla zleceniodawców ze Szwajcarii, Ukrainy, Węgier, Słowacji, Wielkiej Brytanii, Holandii oraz Austrii.

8.1.3. Koszty według rodzaju

  2015 2014 Udział % 2015 Udział % 2014
Zużycie materiałów i energii (54 542) (70 586) 70,1% 69,9%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów (18 303) (24 799) 23,5% 24,6%
Usługi obce (4 352) (4 316) 5,6% 4,3%
Świadczenia pracownicze (2 110) (2 059) 2,7% 2,0%
wynagrodzenia (1 700) (1 667) 2,2% 1,7%
ubezpieczenia społeczne (354) (347) 0,4% 0,3%
pozostałe (56) (45) 0,1% 0,0%
Amortyzacja (1 895) (1 991) 2,4% 2,0%
Podatki i opłaty (1 152) (653) 1,5% 0,6%
Pozostałe (1 835) (6 383) 2,4% 6,3%
  (84 189) (110 787) 108,2% 109,7%
Zmiana stanu zapasów (693) (1 783) 0,9% 1,8%
Świadczenia na własne potrzeby 213 204 (0,3%) (0,2%)
Koszty operacyjne (84 669) (112 366) 108,8% 111,3%
Koszty sprzedaży 3 971 3 920 (5,1%) (3,9%)
Koszty ogólnego zarządu 1 552 1 512 (2,0%) (1,5%)
Pozostałe koszty operacyjne 1 354 5 924 (1,7%) (5,9%)
Koszt własny sprzedaży (77 792) (101 010) 100,0% 100,0%

8.1.4. Pozostałe przychody operacyjne

  NOTA 2015 2014
Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych   59 61
Zysk na okazyjnym nabyciu akcji   63 180
Odwrócenie rezerw   32 63
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość należności   17 38
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych 8.2.4 36 132
Kary i odszkodowania   74 91
Pozostałe   139 201
    420 766

8.1.5. Pozostałe koszty operacyjne

  NOTA 2015 2014
Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych   (38) (55)
Utworzenie rezerw   (101) (173)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności   (47) (69)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych 8.2.4 (1 029) (5 492)
Kary, szkody i odszkodowania   (53) (22)
Pozostałe   (86) (113)
    (1 354) (5 924)

8.1.6. Przychody finansowe

  2015 2014
Odsetki 82 75
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych 270 235
Pozostałe 38 44
  390 354

8.1.7. Koszty finansowe

  2015 2014
Odsetki (205) (242)
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych (317) (1 459)
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych (447) (138)
Pozostałe (63) (50)
  (1 032) (1 889)

8.1.8. Podatek dochodowy

8.1.8.1. Różnice pomiędzy kwotą podatku dochodowego wykazanego w wyniku finansowym a kwotą obliczoną według stawki od zysku/(straty) przed opodatkowaniem

  2015 2014
Zysk/(Strata) przed opodatkowaniem 3 698 (6 246)
Podatek dochodowy obliczony odpowiednio w 2015 i 2014 roku według obowiązującej w Polsce stawki (19%) (703) 1 187
Różnice stawek podatkowych 57 (182)
Litwa (15%) 34 (184)
Niemcy (29%) (14) (13)
Kanada (26%), (2014 - 25%) 37 15
Odpisy aktualizujące rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne - (896)
Straty podatkowe 135 250
Inwestycje wyceniane metodą praw własności 48 11
Pozostałe (2) 48
Podatek dochodowy (465) 418
Efektywna stawka podatku 13% 7%

Na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku Grupa posiadała nierozliczone straty podatkowe dotyczące głównie spółek z Grupy ORLEN Lietuva, z Grupy Unipetrol i Grupy Anwil w łącznej wysokości odpowiednio 1 155 mln PLN i 2 095 mln PLN, dla których nie rozpoznano aktywów z tytułu podatku odroczonego z powodu braku pewności odnośnie możliwości rozliczenia tych strat w przyszłości.

8.1.8.2. Podatek odroczony

  31/12/2014 Podatek odroczony ujęty w wyniku finansowym Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach Nabycie jednostki zależnej Różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych ujęte w innych całkowitych dochodach 31/12/2015
Aktywa z tytułu podatku odroczonego            
Odpisy aktualizujące wartość aktywów 359 420 - - - 779
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe 298 8 (1) - 1 306
Strata podatkowa 438 (256) - 7 - 189
Wycena instrumentów finansowych 297 4 (291) - - 10
Pozostałe 120 (55) - 66 7 138
  1 512 121 (292) 73 8 1 422
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego            
Różnice przejściowe dotyczące aktywów trwałych 1 068 221 - 239 14 1 542
Pozostałe 134 55 - - - 189
  1 202 276 - 239 14 1 731
  310 (155) (292) (166) (6) (309)

Powyższe pozycje aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego podlegają kompensacie na poziomie sprawozdań finansowych poszczególnych spółek Grupy. Na dzień 31 grudnia 2015 roku aktywa oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego wyniosły odpowiednio 365 mln PLN oraz 674 mln PLN.

8.2. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ

8.2.1. Rzeczowe aktywa trwałe

  Grunty Budynki i budowle Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu i pozostałe Środki trwałe w budowie Aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych Aktywa z tytułu zagospodaro- wania i wydobycia zasobów mineralnych Razem
Wartość księgowa netto na 01/01/2015                
Wartość księgowa brutto 1 113 19 030 32 937 2 147 2 374 883 2 363 60 847
Skumulowane umorzenie (10) (7 766) (17 331) (1 259) (1) - (255) (26 622)
Odpisy aktualizujące (42) (2 087) (8 611) (157) (155) (93) (315) (11 460)
Dotacje - (23) (71) (2) (25) - - (121)
  1 061 9 154 6 924 729 2 193 790 1 793 22 644
zwiększenia/(zmniejszenia) netto                
Nakłady inwestycyjne - 87 89 84 2 501 126 152 3 039
Amortyzacja (1) (588) (894) (162) - (2) (184) (1 831)
Koszty finansowania zewnętrznego - 14 17 1 21 10 - 63
Nabycie jednostki zależnej - 3 2 2 - 79 1 696 1 782
Odpisy aktualizujące * 9 (28) (74) 21 31 (333) (423) (797)
Reklasyfikacje 7 826 1 142 85 (2 105) (229) 236 (38)
Dotacje - (28) (45) (4) 24 - - (53)
Zbycie jednostki zależnej - - - - - (86) - (86)
Różnice kursowe w tym: 8 29 72 11 12 (8) (102) 22
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących - (449) (1 360) (29) (30) 3 33 (1 832)
Pozostałe (1) (38) (40) (106) (13) (11) - (209)
  1 083 9 431 7 193 661 2 664 336 3 168 24 536
Wartość księgowa netto na 31/12/2015                
Wartość księgowa brutto 1 128 20 546 36 947 2 018 2 819 762 4 293 68 513
Skumulowane umorzenie (12) (8 500) (19 593) (1 186) - (3) (420) (29 714)
Odpisy aktualizujące (33) (2 564) (10 045) (165) (154) (423) (705) (14 089)
Dotacje - (51) (116) (6) (1) - - (174)
  1 083 9 431 7 193 661 2 664 336 3 168 24 536
Wartość księgowa netto na 01/01/2014                
Wartość księgowa brutto 941 18 514 30 455 2 073 1 353 704 685 54 725
Skumulowane umorzenie (8) (7 292) (16 091) (1 246) - - (6) (24 643)
Odpisy aktualizujące (42) (1 350) (3 456) (65) (108) (85) - (5 106)
Dotacje - (18) (28) (3) (23) - - (72)
  891 9 854 10 880 759 1 222 619 679 24 904
zwiększenia/(zmniejszenia) netto                
Nakłady inwestycyjne - 35 114 45 2 981 171 328 3 674
Amortyzacja (1) (570) (1 056) (154) - - (132) (1 913)
Koszty finansowania zewnętrznego - 2 7 - 27 12 - 48
Nabycie jednostki zależnej - 59 96 7 6 9 829 1 006
Odpisy aktualizujące * - (632) (4 218) (81) (34) (5) (309) (5 279)
Reklasyfikacje 162 395 1 088 192 (1 989) (20) 271 99
Dotacje - (5) (43) 1 (2) - - (49)
Różnice kursowe w tym: 13 45 118 12 2 13 127 330
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących - (105) (937) (11) (13) (3) (6) (1 075)
Pozostałe (4) (29) (62) (52) (20) (9) - (176)
Wartość księgowa netto na 31/12/2014 1 061 9 154 6 924 729 2 193 790 1 793 22 644

* Zwiększenia/(Zmniejszenia) netto odpisów aktualizujących obejmują utworzenie, odwrócenie, wykorzystanie, reklasyfikacje oraz nabycie jednostki zależnej.

Stopa kapitalizacji zastosowana do wyliczenia aktywowanych kosztów finansowania zewnętrznego za 2015 rok i za 2014 rok wyniosła odpowiednio 1,44% i 1,95%.

Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych rzeczowych aktywów trwałych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wyniosła odpowiednio 3 699 mln PLN oraz 3 586 mln PLN.

Kwoty ujęte w sprawozdaniu finansowym, wynikające z poszukiwań i oceny zasobów mineralnych

  2015 2014
Wstępne analizy i inne koszty związane z poszukiwaniem złóż zasobów mineralnych ujęte w wyniku finansowym (31) (38)
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej 13 14
Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej (35) (195)

Informacje dotyczące rzeczowych aktywów trwałych, które stanowiły zabezpieczenie kredytów Grupy przedstawiono w nocie 8.2.9.1.

8.2.2. Wartości niematerialne

Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie wyniosły 12 mln PLN.

Zmiana stanu pozostałych wartości niematerialnych

  Patenty, znaki towarowe i licencje Wartość firmy Prawa majątkowe Pozostałe Razem
Wartość księgowa netto na 01/01/2015          
Wartość księgowa brutto 1 219 374 256 179 2 028
Skumulowane umorzenie (830) (18) (1) (12) (861)
Odpisy aktualizujące (84) (318) (66) (5) (473)
Dotacje (3) - - - (3)
  302 38 189 162 691
zwiększenia/(zmniejszenia) netto          
Nakłady inwestycyjne 48 6 - 19 73
Amortyzacja (60) - - (7) (67)
Nabycie jednostki zależnej 1 - 9 - 10
Odpisy aktualizujące * (2) 3 7 (6) 2
Zbycie jednostki zależnej - (3) - - (3)
Różnice kursowe w tym: - (3) (2) 1 (4)
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących (12) - - (4) (16)
Pozostałe ** 61 - 577 (54) 584
  350 41 780 115 1 286
Wartość księgowa netto na 31/12/2015          
Wartość księgowa brutto 1 426 374 840 192 2 832
Skumulowane umorzenie (975) (18) (1) (62) (1 056)
Odpisy aktualizujące (98) (315) (59) (15) (487)
Dotacje (3) - - - (3)
  350 41 780 115 1 286
Wartość księgowa netto na 01/01/2014          
Wartość księgowa brutto 1 195 371 382 160 2 108
Skumulowane umorzenie (779) (16) - (11) (806)
Odpisy aktualizujące (63) (321) (112) (3) (499)
  353 34 270 146 803
zwiększenia/(zmniejszenia) netto          
Nakłady inwestycyjne 28 - - 38 66
Amortyzacja (73) - - - (73)
Nabycie jednostki zależnej 2 - - - 2
Odpisy aktualizujące * (18) - 46 (2) 26
Dotacje (3) - - - (3)
Różnice kursowe w tym: 3 6 2 (1) 10
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących (3) 3 - - -
Pozostałe ** 10 (2) (129) (19) (140)
Wartość księgowa netto na 31/12/2014 302 38 189 162 691

* Zwiększenia/(Zmniejszenia) netto odpisów aktualizujących obejmują utworzenie, odwrócenie, wykorzystanie, reklasyfikacje oraz nabycie jednostki zależnej.
** Pozostałe zwiększenia/(zmniejszenia) praw majątkowych w wartości księgowej netto obejmują głównie rozliczenie transakcji terminowych, nieodpłatne nabycie oraz rozliczenie praw za 2015 rok i za 2014 rok.

Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych wartości niematerialnych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wyniosła odpowiednio 506 mln PLN oraz 489 mln PLN.

8.2.2.1. Prawa majątkowe

Zmiana stanu posiadanych uprawnień do emisji CO2 za 2015 rok

  Ilość (w tys. ton) Wartość
01/01/2015 7 586 177
Otrzymane nieodpłatnie za 2014 i 2015 rok 8 783 251
Rozliczenie emisji za 2014 rok (13 033) (337)
Rozliczenie transakcji terminowych 25 133 669
Różnice kursowe - (2)
Pozostałe 392 12
  28 861 770
Emisja CO₂ w 2015 roku 13 617 440

Na dzień 31 grudnia 2015 roku wartość rynkowa jednego uprawnienia EUA wyniosła 35,03 PLN (co odpowiada 8,22 EUR według kursu na dzień 31 grudnia 2015 roku) (źródło: www.theice.com).
Grupa na dzień 31 grudnia 2015 roku ujęła w pozycji prawa majątkowe uprawnienia do energii kolorowych w kwocie 10 mln PLN.

Dodatkowo w pozycji należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności Grupa ujęła należne prawa majątkowe do emisji CO2 w kwocie 18 mln PLN oraz do energii kolorowych w kwocie 32 mln PLN (nota 8.2.7).

8.2.3. Pozostałe aktywa finansowe

  Długoterminowe Krótkoterminowe Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne 135 302 797 692 932 994
forwardy walutowe 45 16 78 180 123 196
swapy towarowe 90 286 719 512 809 798
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń - - 8 43 8 43
forwardy walutowe - - 2 8 2 8
swapy towarowe - - 6 35 6 35
Wbudowane instrumenty pochodne - - 1 1 1 1
swapy walutowe - - 1 1 1 1
Należności z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne - - 159 101 159 101
Pozostałe 12 25 9 25 21 50
  147 327 974 862 1 121 1 189

Pozycja pozostałe zawiera depozyty oraz pożyczki udzielone.

8.2.4. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Odpisy aktualizujące netto wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

  NOTA 2015 2014
ORLEN Upstream Kanada   (423) (311)
ORLEN Upstream   (429) (11)
Grupa ORLEN Lietuva   1 (4 181)
Grupa Unipetrol   (111) (752)
Grupa Rafineria Nafty Jedlicze   - (42)
Grupa Anwil - Spolana   (7) (64)
    (969) (5 361)
Inne odpisy   (24) 1
  8.1.4, 8.1.5 (993) (5 360)

Przy szacowaniu wartości użytkowej przyjęto prognozowane przepływy pieniężne na bazie najnowszego i zatwierdzonego planu finansowego, a po okresie jego obowiązywania przyjęto stałą stopę wzrostu przepływów pieniężnych oszacowaną na poziomie długoterminowej inflacji. Prognozowane przepływy pieniężne zostały zdyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej, wyliczonej jako średnioważony koszt zaangażowania kapitału własnego i obcego, przed uwzględnieniem skutków opodatkowania, która odzwierciedlała bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów.

ORLEN Upstream Kanada
Obserwowany spadek cen ropy naftowej na rynkach światowych ma wpływ na wyniki segmentu wydobycie w ramach działalności Grupy ORLEN. W rezultacie przeprowadzonych na koniec 2015 roku testów zgodnie z MSR 36 – utrata wartości aktywów, ujęto odpis aktualizujący wartość aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w spółce ORLEN Upstream Kanada należącej do Grupy ORLEN Upstream w wysokości (423) mln PLN.
Wartość użytkowa aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w Kanadzie na dzień 31 grudnia 2015 roku została ustalona na bazie prognozowanych cen ropy naftowej oraz ewaluacji zasobów opracowanej przez niezależną firmę zgodnie ze standardami obowiązującymi na rynku kanadyjskim (APEGA – Kodeks Etyki Stowarzyszenia Profesjonalnych Inżynierów i Geologów z Alberty).
Prognozowane przepływy pieniężne netto wykorzystane na potrzeby szacowania wartości użytkowej aktywów były dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu bazowej stopy dyskontowej przed uwzględnieniem skutków opodatkowania w wysokości 9%, która odzwierciedlała bieżące rynkowe oszacowane wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla wycenianych aktywów na rynku kanadyjskim. Prognozy przyszłych wyników finansowych opierały się na szeregu założeń, których część, w tym na przykład założenia makroekonomiczne takie jak ceny surowców, notowania produktów na rynkach światowych, kursy walut czy stopy procentowe są poza kontrolą Grupy. Zmiany tych założeń mogą wpłynąć na wyniki testów na utratę wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i w konsekwencji mogą doprowadzić do zmian sytuacji majątkowej oraz wyników finansowych Grupy.

Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów spółki ORLEN Upstream Kanada w ramach testów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2015 roku

  w mln PLN CENY WĘGLOWODORÓW
  zmiana -5% 0% 5%
Stopa dyskonta - 0,5 p.p. zwiększenie odpisu (14) zmniejszenie odpisu 34 zmniejszenie odpisu 81
0,0 p.p. zwiększenie odpisu (46) - zmniejszenie odpisu 46
+ 0,5 p.p. zwiększenie odpisu (76) zwiększenie odpisu (32) zmniejszenie odpisu 12

ORLEN Upstream

W II kwartale 2015 roku Grupa ORLEN Upstream ustaliła, w oparciu o zgromadzone w wyniku dotychczasowych prac dane, najbardziej perspektywiczne obszary dalszych poszukiwań węglowodorów w Polsce. Uwzględniając aspekty technologiczne i ekonomiczne poszczególnych projektów zawężono obszary poszukiwań co wpłynęło na częściowy odpis wartości aktywów z tytułu poszukiwania i rozpoznania zasobów mineralnych w kwocie (429) mln PLN.

Wartość użytkowa aktywów z tytułu poszukiwań i oceny zasobów mineralnych została ustalona na bazie analizy przyszłych przepływów pieniężnych, w których wzięto pod uwagę aktualne i prognozowane ceny węglowodorów, spodziewane zmiany w otoczeniu regulacyjnym oraz prawdopodobieństwo sukcesu/porażki i długoterminowe prognozy produkcji.

Prognozowane przepływy pieniężne netto wykorzystane na potrzeby szacowania wartości użytkowej aktywów były dyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej przed uwzględnieniem skutków opodatkowania na poziomie 8,99%, co odzwierciedlało rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla odpowiednich aktywów na rynku polskim.

Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów spółki ORLEN Upstream w ramach testów przeprowadzonych na dzień 30 czerwca 2015 roku

  w mln PLN CENY WĘGLOWODORÓW
  zmiana -5% 0% 5%
Stopa dyskonta - 0,5 p.p. zwiększenie odpisu (25) zmniejszenie odpisu 12 zmniejszenie odpisu 51
0,0 p.p. zwiększenie odpisu (25) - zmniejszenie odpisu 37
+ 0,5 p.p. zwiększenie odpisu (25) zwiększenie odpisu (11) zmniejszenie odpisu 24

Przy obniżeniu cen o 5% odpisywana jest cała wartość aktywów podlegających testowi, przy każdej z analizowanych stóp dyskonta.

Grupa Unipetrol

W wyniku awarii instalacji do produkcji etylenu w Litvinowie (Grupa Unipetrol) w sierpniu 2015 roku utworzono w III kwartale 2015 roku odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów trwałych w wysokości (93) mln PLN przeliczone kursem z dnia 30 września 2015 roku (co odpowiada około (597) mln CZK).

Na dzień 31 grudnia 2015 roku Grupa ORLEN nie zidentyfikowała innych istotnych przesłanek utraty wartości pozostałych rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych Grupy ORLEN.

W 2014 zidentyfikowano przesłanki do przeprowadzenia testów na utratę wartości aktywów w ramach Grupy ORLEN wynikające z pogorszenia sytuacji makroekonomicznej a także perspektyw jej poprawy szczególnie w obszarze rafinerii. Dokonano aktualizacji założeń Strategii i Planu Średnioterminowego Grupy na lata 2014-2017.

8.2.5. Pozostałe aktywa

  31/12/2015 31/12/2014
Nieruchomości inwestycyjne 103 111
Prawa wieczystego użytkowania gruntów 99 89
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 40 40
  242 240

8.2.6. Zapasy

  31/12/2015 31/12/2014
Materiały 5 380 3 636
Półprodukty i produkty w toku 883 958
Produkty gotowe 3 547 4 219
Towary 416 559
Części zamienne 489 457
Zapasy netto 10 715 9 829
Odpisy aktualizujące wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania 288 949
Zapasy brutto 11 003 10 778

Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wartość zapasów obowiązkowych ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wyniosła odpowiednio 4 534 mln PLN oraz 4 024 mln PLN.

Odkup zapasów obowiązkowych

Data transakcji Strony transakcji Wartość transakcji
Sprzedający Kupujący mln USD mln PLN
29 stycznia 2015 Neon PKN ORLEN 257 957
w tym rozliczenie transakcji zabezpieczającej
112 417
12 sierpnia 2015 Cranbell PKN ORLEN 707 2 687
w tym rozliczenie transakcji zabezpieczającej
406 1 541

Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania

  2015 2014
Stan na początek okresu 949 202
Utworzenie 238 872
Odwrócenie (67) (83)
Wykorzystanie (858) (69)
Nabycie jednostki zależnej - 7
Różnice kursowe 26 20
  288 949

W 2015 roku nastąpiło wykorzystanie odpisów dokonanych głównie w IV kwartale 2014 roku w związku ze spadkiem cen ropy naftowej i produktów ropopochodnych.

W 2015 roku oraz w 2014 roku utworzenie oraz odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania dotyczyło głównie segmentu downstream i wyniosło odpowiednio (170) mln PLN oraz (787) mln PLN.

8.2.7. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności

  NOTA 31/12/2015 31/12/2014
Dostawy i usługi   5 397 5 938
Pozostałe   24 18
Aktywa finansowe   5 421 5 956
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa   151 182
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia   187 367
Podatek dochodowy   44 35
Zaliczki na niefinansowe aktywa trwałe   544 378
Prawa majątkowe   50 14
Zaliczki na dostawy   26 26
Rozliczenia międzyokresowe czynne   218 134
Aktywa niefinansowe   1 220 1 136
Należności netto   6 641 7 092
Odpis aktualizujący wartość należności 8.4.5.4 477 509
Należności brutto   7 118 7 601

Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności w walutach obcych na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku wynosiły odpowiednio 3 255 mln PLN i 3 669 mln PLN. Podział aktywów finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 8.4.5.2. Podział należności od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 8.5.6.

8.2.8. Kapitał własny

8.2.8.1. Kapitał podstawowy

  31/12/2015 31/12/2014
Kapitał zakładowy 535 535
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału zakładowego 523 523
  1 058 1 058

Kapitał zakładowy Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym wynosi na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku 535 mln PLN i podzielony jest na 427 709 061 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1,25 PLN każda.

Liczba wyemitowanych akcji
Seria A Seria B Seria C Seria D Razem
336 000 000 6 971 496 77 205 641 7 531 924 427 709 061

Każda nowa emisja akcji w Polsce jest oznaczana jako kolejna seria. Akcje wszystkich powyższych serii mają takie same prawa.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku liczba wyemitowanych akcji oraz liczba akcji zatwierdzonych do emisji jest tożsama.

Struktura akcjonariatu
  Liczba akcji / głosów Wartość nominalna akcji (w PLN) Udział w kapitale podstawowym
Skarb Państwa 117 710 196 147 137 745 27,52%
Nationale-Nederlanden OFE* 39 000 000 48 750 000 9,12%
Aviva OFE* 31 400 000 39 250 000 7,34%
Pozostali 239 598 865 299 498 581 56,02%
  427 709 061 534 636 326 100,00%

* Akcjonariusze posiadający bezpośrednio lub pośrednio poprzez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy PKN ORLEN S.A. z dnia 29 stycznia 2016 roku.

8.2.8.2. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej

  31/12/2015 31/12/2014
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej 1 058 1 058
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej 169 169
  1 227 1 227

Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej wynika z nadwyżki ceny emisyjnej akcji serii B, C i D nad ich wartością nominalną.

8.2.8.3. Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń

  NOTA 2015 2014
Stan na początek okresu   (1 319) 148
wartość brutto   (1 629) 182
podatek odroczony   310 (34)
Rozliczenie instrumentów zabezpieczających brutto, w tym:   1 623 24
przychody ze sprzedaży   (226) (171)
koszt własny sprzedaży   (120) 32
zapasy   1 999 206
Wycena instrumentów zabezpieczających brutto   (93) (1 782)
Udział niekontrolujących brutto   - (53)
Podatek odroczony, w tym: 8.1.8.2 (291) 344
udział niekontrolujących   - 10
    (80) (1 319)
wartość brutto   (99) (1 629)
podatek odroczony   19 310

8.2.8.4. Zyski zatrzymane

  31/12/2015 31/12/2014
Kapitał zapasowy 15 720 22 236
Pozostałe kapitały 884 884
Zyski i straty aktuarialne (10) (13)
Zysk/(Strata) netto okresu przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej 2 837 (5 811)
  19 431 17 296

8.2.8.5. Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym

  31/12/2015 31/12/2014
Grupa Unipetrol 2 055 1 598
Pozostałe 16 17
  2 071 1 615
  31/12/2015 31/12/2014
Stan na początek okresu 1 615 1 603
Udział w zysku/(stracie) netto, w tym: 396 (17)
Grupa Unipetrol 397 (27)
Udział w składnikach innych całkowitych dochodów 60 102
kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto - 43
różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych 60 59
Zmiana struktury udziału niekontrolującego - (72)
Wypłacone i zadeklarowane dywidendy - (1)
  2 071 1 615
Skrócone informacje finansowe GRUPY UNIPETROL
  31/12/2015 31/12/2014
Aktywa trwałe 3 542 3 387
Aktywa obrotowe, w tym: 5 034 4 050
środki pieniężne 929 259
Aktywa razem 8 576 7 437
Kapitał własny 5 571 4 336
Zobowiązania długoterminowe 271 763
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym: 2 734 2 338
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania 2 476 2 087
Zobowiązania razem 3 005 3 101
Pasywa razem 8 576 7 437
Dług netto (929) 410
  2015 2014
Przychody ze sprzedaży 16 669 18 873
Koszt własny sprzedaży, w tym: (14 726) (17 965)
amortyzacja (284) (381)
Zysk brutto na sprzedaży 1 943 908
Koszty sprzedaży (316) (307)
Koszty ogólnego zarządu (200) (194)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto (96) (542)
Zysk/(Strata) z działalności operacyjnej 1 331 (135)
Przychody i koszty finansowe netto (7) (55)
Zysk/(Strata) przed opodatkowaniem 1 324 (190)
Podatek dochodowy (252) 118
Zysk/(Strata) netto 1 072 (72)
Składniki innych całkowitych dochodów 162 171
Całkowite dochody netto 1 234 99

Wpływ zmian struktury udziału niekontrolującego, przedstawiony w skonsolidowanym sprawozdaniu ze zmian w kapitale własnym w 2014 roku, wynikał z wykupu udziałów niekontrolujących w spółkach Rafineria Trzebinia, ORLEN OIL i ORLEN Asfalt.

W 2015 roku oraz w 2014 roku nie wystąpiły znaczące ograniczenia w jednostkach zależnych z istotnym udziałem niekontrolującym wynikające z umów kredytowych, wymogów regulacyjnych i innych ustaleń umownych, które ograniczałyby dostęp do aktywów oraz rozliczania zobowiązań Grupy.

8.2.8.6. Propozycja podziału zysku Jednostki Dominującej za 2015 rok

Poprawa sytuacji finansowej Grupy ORLEN, wypracowana na przestrzeni ostatnich lat, pozwoliła przyjąć w ramach Strategii Grupy ORLEN na lata 2014-2017 politykę dywidendową zakładającą stopniowe zwiększanie poziomu dywidendy na akcję z uwzględnieniem realizacji strategicznych celów finansowych oraz prognoz dotyczących sytuacji makroekonomicznej. Metoda ta nie wiąże dywidendy z zyskiem netto, który w obszarze działalności Grupy ORLEN podlega dużej zmienności i może zawierać elementy o charakterze niegotówkowym, takie jak przeszacowanie wartości aktywów, zapasów czy kredytów zniekształcając obraz bieżącej sytuacji finansowej Grupy.

Uwzględniając sytuację płynnościową i realizację strategicznych celów finansowych, Zarząd PKN ORLEN rekomenduje przeznaczenie zysku netto PKN ORLEN za rok 2015 w kwocie 1 047 519 491,84 PLN w następujący sposób: kwotę 855 418 122 PLN przeznaczyć na wypłatę dywidendy (2 PLN na 1 akcję), zaś pozostałą kwotę, tj. 192 101 369,84 PLN na kapitał zapasowy. Zarząd PKN ORLEN proponuje dzień 15 lipca 2016 roku jako dzień dywidendy oraz 5 sierpnia 2016 roku jako termin wypłaty dywidendy. Rekomendacja Zarządu zostanie przedstawiona Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu PKN ORLEN S.A., które podejmie ostateczną decyzję w tej kwestii.

8.2.8.7. Pokrycie straty za 2014 rok, wypłata dywidendy w 2015 roku

Na podstawie art. 395 § 2 pkt. 2 Kodeksu spółek handlowych oraz § 7 ust. 7 pkt. 3 Statutu Jednostki Dominującej, Zwyczajne Walne Zgromadzenie PKN ORLEN S.A., w dniu 28 kwietnia 2015 roku, po zapoznaniu się z wnioskiem Zarządu, postanowiło pokryć stratę netto poniesioną przez PKN ORLEN w roku obrotowym 2014 w wysokości (4 671 826 145,06) PLN z kapitału zapasowego Jednostki Dominującej.

Zwyczajne Walne Zgromadzenie PKN ORLEN S.A. zdecydowało również o przeznaczeniu kwoty 705 719 950,65 PLN na wypłatę dywidendy (1,65 PLN na 1 akcję). Wypłata dywidendy nastąpiła z kapitału zapasowego Jednostki Dominującej utworzonego z zysku lat ubiegłych.

8.2.8.8. Polityka zarządzania kapitałem własnym

Zarządzanie kapitałem własnym prowadzone jest w skali Grupy i ma na celu zapewnienie zdolności Grupy do kontynuowania działalności przy jednoczesnej maksymalizacji rentowności dla akcjonariuszy.

Monitorowane są w szczególności następujące wskaźniki:

  • dźwignia finansowa netto Grupy - na dzień 31 grudnia 2015 roku i 31 grudnia 2014 roku wskaźnik wyniósł odpowiednio 28,1% oraz 33,0%;
  • poziom dywidendy przypadającej na akcje zwykłe – uzależniony jest od aktualnej sytuacji finansowej Grupy. W 2015 roku oraz w 2014 roku wypłacono dywidendę odpowiednio 1,65 PLN na akcję oraz 1,44 PLN na akcję.

Dźwignia finansowa netto: dług netto/kapitał własny (wyliczone według stanu na koniec okresu) x 100%
Dług netto: długoterminowe kredyty, pożyczki i obligacje + krótkoterminowe kredyty i pożyczki - środki pieniężne i ich ekwiwalenty

8.2.9. Kredyty, pożyczki i obligacje

  Długoterminowe Krótkoterminowe Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Kredyty 3 975 5 506 1 025 985 5 000 6 491
Pożyczki 1 3 2 2 3 5
Obligacje 4 155 4 161 - - 4 155 4 161
  8 131 9 670 1 027 987 9 158 10 657

Grupa ORLEN opiera swoje finansowanie w większości o zmienne stopy procentowe, przy czym stosuje zabezpieczenia zmieniające w części stopy zmienne na oprocentowanie stałe. W zależności od waluty finansowania są to stopy WIBOR, LIBOR, EURIBOR, PRIBOR oraz CDOR powiększone o marżę. Marża odzwierciedla ryzyko związane z finansowaniem Grupy oraz zależna jest, w przypadku niektórych umów o charakterze długoterminowym, od poziomu wskaźnika długu netto / EBITDA.

8.2.9.1. Kredyty

- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN) / według rodzaju stopy procentowej
  31/12/2015 31/12/2014
PLN - WIBOR 975 471
EUR - EURIBOR 2 859 4 183
USD - LIBOR USD 605 547
CZK - PRIBOR - 846
CAD - LIBOR CAD 561 443
LTL - VILIBOR - 1
  5 000 6 491

Na dzień 31 grudnia 2015 roku niewykorzystane otwarte linie kredytowe (nota 8.4.5.4) powiększone o należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności (nota 8.2.7) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty przewyższały zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania (nota 8.2.12) o 6 610 mln PLN.

Grupa zabezpiecza również przepływy pieniężne związane z płatnościami odsetkowymi dotyczącymi zewnętrznego finansowania w EUR i USD wykorzystując w tym celu swapy procentowe (IRS).

W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym ani po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły przypadki niewywiązania się ze spłaty kapitału bądź odsetek z tytułu kredytów.

  31/12/2015 31/12/2014
Aktywa stanowiące zabezpieczenie kredytów Kredyty zabezpieczone aktywami Aktywa stanowiące zabezpieczenie kredytów Kredyty zabezpieczone aktywami
Zastaw na rzeczowych aktywach trwałych 997 361 1 210 444
Zabezpieczenie na rachunkach bankowych - - 20 7

8.2.9.2. Obligacje

- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN)
  31/12/2015 31/12/2014
PLN 2 017 2 020
EUR 2 138 2 141
  4 155 4 161
- według rodzaju stopy procentowej
  Obligacje o stałym oprocentowaniu Obligacje o zmiennym oprocentowaniu Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Wartość nominalna 2 231 2 231 1 900 1 900 4 131 4 131
Wartość księgowa 2 239 2 242 1 916 1 919 4 155 4 161
  Wartość nominalna Data subskrypcji Termin wykupu Stopa bazowa Marża Rating
Seria A 200 28.05.2013 28.05.2017 6M WIBOR 1,50% A - (pol)
Seria B 200 03.06.2013 03.06.2017 6M WIBOR 1,50% A - (pol)
Seria C 200 06.11.2013 06.11.2017 6M WIBOR 1,40% A - (pol)
Seria D 100 14.11.2013 14.11.2017 6M WIBOR 1,30% A - (pol)
Seria E 200 02.04.2014 02.04.2018 6M WIBOR 1,30% A - (pol)
Seria F 100 09.04.2014 09.04.2020 Oprocentowanie stałe 5% A - (pol)
Obligacje detaliczne 1 000          
Obligacje korporacyjne 1 000 27.02.2012 27.02.2019 6M WIBOR 1,60% -
Euroobligacje 2 131 30.06.2014 30.06.2021 Oprocentowanie stałe 2,5% BBB-, Baa3
  4 131          

Różnica pomiędzy wartością nominalną obligacji, a ich wartością księgową wynika z wyceny obligacji według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.


8.2.10. Rezerwy

  Długoterminowe Krótkoterminowe Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Środowiskowa 450 414 39 37 489 451
Nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia 217 251 36 33 253 284
Emisje CO₂, certyfikaty energetyczne - - 466 343 466 343
Pozostałe 43 44 208 235 251 279
  710 709 749 648 1 459 1 357

Zmiana stanu rezerw w 2015 roku

  Rezerwa środowiskowa Rezerwa na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia Emisje CO₂, certyfikaty energetyczne Pozostałe rezerwy Razem
01/01/2015 451 284 343 279 1 357
Utworzenie 62 6 461 64 593
Odwrócenie (9) - 2 (24) (31)
Wykorzystanie (38) (37) (367) (56) (498)
Nabycie jednostki zależnej 27 - - - 27
Różnice kursowe (4) - 27 (12) 11
  489 253 466 251 1 459

Zmiana stanu rezerw w 2014 roku

  Rezerwa środowiskowa Rezerwa na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia Emisje CO₂, certyfikaty energetyczne Pozostałe rezerwy Razem
01/01/2014 382 304 336 457 1 479
Utworzenie 79 7 337 153 576
Odwrócenie (7) - (9) (73) (89)
Wykorzystanie (29) (28) (330) (259) (646)
Nabycie jednostki zależnej 18 - 3 - 21
Różnice kursowe 8 1 6 1 16
  451 284 343 279 1 357

8.2.10.1. Rezerwa środowiskowa

Grupa jest prawnie zobowiązana do usuwania zanieczyszczeń środowiska gruntowo-wodnego w obrębie zakładów produkcyjnych, stacji paliw, terminali paliw oraz baz magazynowych.

Zarząd dokonał szacunków rezerwy na ryzyko środowiskowe związane z usunięciem zanieczyszczeń na podstawie analiz przygotowanych przez niezależnych ekspertów lub w oparciu o aktualne przewidywane koszty remediacji.

W Republice Czeskiej, zobowiązania wynikające z zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego powstałe przed datą prywatyzacji poszczególnych jednostek spoczywają na państwie czeskim. W przypadku zanieczyszczeń, powstałych po tej dacie, obowiązek taki spoczywa na spółkach Grupy.

Ponadto na etapie zagospodarowania i wydobycia złóż Grupa tworzy rezerwy na koszty likwidacji odwiertów i infrastruktury wspierającej.

8.2.10.2. Rezerwa na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia

Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
    Rezerwa na nagrody jubileuszowe Świadczenia po okresie zatrudnienia Razem
  NOTA 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Stan na początek okresu   163 161 121 143 284 304
Koszty bieżącego zatrudnienia   7 7 3 5 10 12
Koszty odsetek   4 7 3 6 7 13
Zyski i straty aktuarialne, powstałe na skutek zmian założeń:   4 30 (4) 20 - 50
demograficznych   2 1 2 1 4 2
finansowych   (7) 23 (7) 19 (14) 42
pozostałych   9 6 1 - 10 6
Koszty przeszłego zatrudnienia   (7) (7) (8) (23) (15) (30)
Płatności w ramach programu   (16) (25) (10) (6) (26) (31)
Pozostałe   (5) (10) (2) (24) (7) (34)
  8.2.10 150 163 103 121 253 284

Wartość księgowa zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych na dzień 31 grudnia 2015 roku i 31 grudnia 2014 roku jest równa wartości bieżącej.

Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w podziale na pracowników aktywnych i emerytów
  Pracownicy aktywni Emeryci Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Polska 196 226 34 37 230 263
Czechy 14 13 - - 14 13
Litwa, Łotwa, Estonia 9 8 - - 9 8
  219 247 34 37 253 284
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w podziale na obszary geograficzne
  Rezerwa na nagrody jubileuszowe Świadczenia po okresie zatrudnienia Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Polska 147 161 83 102 230 263
Czechy 3 2 12 11 15 13
Litwa, Łotwa, Estonia - - 8 8 8 8
  150 163 103 121 253 284
Analiza zapadalności świadczeń pracowniczych
  Rezerwa na nagrody jubileuszowe Świadczenia po okresie zatrudnienia Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
do 1 roku 24 15 12 18 36 33
od 1 do 5 lat 45 49 15 15 60 64
powyżej 5 lat 81 99 76 88 157 187
  150 163 103 121 253 284
Średni ważony okres obowiązywania zobowiązania dla świadczeń po okresie zatrudnienia (w latach)
  31/12/2015 31/12/2014
Polska 11 10
Czechy 10 10
Litwa, Łotwa, Estonia 14 11
Analiza płatności świadczeń pracowniczych
  Rezerwa na nagrody jubileuszowe Świadczenia po okresie zatrudnienia Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
do 1 roku 24 15 12 18 36 33
od 1 do 5 lat 60 66 17 17 77 83
powyżej 5 lat 322 406 527 594 849 1 000
  406 487 556 629 962 1 116

W 2015 roku wartość rezerwy na świadczenia pracownicze zmieniła się w efekcie aktualizacji założeń, w głównej mierze w zakresie stopy dyskonta i przewidywanej inflacji oraz zmiany wskaźnika planowanego wzrostu wynagrodzeń. Rezerwa na świadczenia pracownicze oszacowana na bazie założeń z roku 2014 byłaby niższa o (11) mln PLN.

Analiza wrażliwości na zmiany założeń aktuarialnych

Grupa przeanalizowała wpływ zmiany założeń finansowych, demograficznych i ustaliła że efekty zmian wskaźników: wzrostu wynagrodzeń o +/- 1 p.p. , stopy dyskonta finansowego o +/- 0,5 p.p. oraz wskaźnika rotacji pracowników o +/- 0,5 p.p. na terenie Polski, Czech oraz Litwy, Łotwy i Estonii są nie wyższe niż 8 mln PLN. W związku z tym Grupa odstąpiła od szczegółowej prezentacji.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku Grupa przyjęła następujące założenia aktuarialne, które miały wpływ na wysokość rezerw aktuarialnych dla podmiotów polskich: stopa dyskonta 3,25%, przewidywana inflacja 2,5%, wskaźnik wzrostu wynagrodzeń: 0% w latach 2016-2017 oraz 2,5% w kolejnych latach. Dla podmiotów zagranicznych główny wpływ miała wysokość stóp dyskonta: od 0,54% do 1,50%.

Grupa realizuje płatności świadczeń pracowniczych z bieżących środków. Na dzień 31 grudnia 2015 roku w Grupie nie funkcjonowały programy finansowania i nie odprowadzano składek na finansowanie zobowiązań.

8.2.10.3. Rezerwa na emisje CO2, certyfikaty energetyczne

Rezerwa na emisje CO₂, certyfikaty energetyczne obejmuje głównie utworzenie rezerwy na szacowane w okresie sprawozdawczym koszty emisji CO2. Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wartość rezerwy z tego tytułu wyniosła odpowiednio 440 mln PLN oraz 334 mln PLN.

8.2.10.4. Pozostałe rezerwy

Na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na ryzyka niekorzystnych rozstrzygnięć toczących się procesów administracyjnych lub sądowych w kwocie odpowiednio 170 mln PLN oraz 145 mln PLN.

8.2.11. Pozostałe zobowiązania finansowe

  Długoterminowe Krótkoterminowe Razem
  31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne 239 1 599 764 990 1 003 2 589
forwardy walutowe - - 11 31 11 31
swapy procentowe 92 93 - - 92 93
swapy towarowe 48 1 395 753 959 801 2 354
swapy walutowo - procentowe 99 111 - - 99 111
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń - - 1 29 1 29
forwardy walutowe - - 1 - 1 -
swapy towarowe - - - 29 - 29
Wbudowane instrumenty pochodne - - 2 1 2 1
swapy walutowe - - 2 1 2 1
Zobowiązania z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne - - 103 - 103 -
Zobowiązania inwestycyjne 300 125 - - 300 125
Leasing finansowy 140 90 - - 140 90
Pozostałe 33 37 - - 33 37
  712 1 851 870 1 020 1 582 2 871

8.2.12. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania

  31/12/2015 31/12/2014
Dostawy i usługi 5 430 7 049
Zobowiązania inwestycyjne 1 508 923
Leasing finansowy 26 26
Pozostałe 175 108
Zobowiązania finansowe 7 139 8 106
Wynagrodzenia 250 245
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa 1 791 1 756
Podatek od towarów i usług 915 735
Podatek dochodowy 162 42
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia 262 89
Rozliczenia międzyokresowe bierne 219 200
urlopy pracownicze 63 60
zwrot akcyzy dla kontrahentów przechowujących produkty w swoich składach podatkowych 156 140
Pozostałe 82 84
Zobowiązania niefinansowe 3 681 3 151
  10 820 11 257

Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania denominowane w walutach obcych na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wyniosły odpowiednio 6 065 mln PLN oraz 7 424 mln PLN.

Podział zobowiązań finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 8.4.5.2. Podział zobowiązań od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 8.5.6.


8.2.13. Pozostałe zobowiązania

  31/12/2015 31/12/2014
Przychody przyszłych okresów 128 122
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami zaklasyfikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży 72 -
  200 122

8.3. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

  NOTA 2015 2014
Zmiana stanu rezerw zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej   102 (122)
Wykorzystanie rezerwy na emisje CO₂, certyfikaty energetyczne z roku poprzedniego   367 330
Różnice kursowe   21 (32)
Pozostałe   (27) (35)
Zmiana stanu rezerw w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   463 141
Zmiana stanu zapasów zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej   (886) 3 920
Reklasyfikacja zapasów z/na rzeczowe aktywa trwałe i aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży   13 (46)
Nabycie jednostki zależnej   50 -
Różnice kursowe   168 232
Zmiana stanu zapasów w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   (655) 4 106
Zmiana stanu należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej   451 735
Zmiana stanu praw majątkowych i zaliczek na niefinansowe aktywa trwałe 8.2.7 202 (73)
Nabycie jednostki zależnej   270 22
Różnice kursowe   312 275
Pozostałe   23 (35)
Zmiana stanu należności w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   1 258 924
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych zobowiązań zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej   (437) (2 792)
Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych 8.2.12 (585) (52)
Nabycie jednostki zależnej   (317) (24)
Różnice kursowe   (489) (407)
Pozostałe   (95) (3)
Zmiana stanu należności w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   (1 923) (3 278)

Strata z tytułu różnic kursowych

  NOTA 2015 2014
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych zaprezentowana w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów 8.1.7 (317) (1 459)
Korekty zysku/(straty) netto z tytułu różnic kursowych zaprezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   24 880
zrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej   72 85
niezrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej   (29) (18)
rachunkowość zabezpieczeń inwestycji netto w podmiocie zagranicznym   - 811
różnice kursowe od środków pieniężnych   (19) 2
Różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące zysku/(straty) netto   (293) (579)

Odsetki netto

  NOTA 2015 2014
Przychody i koszty finansowe z tytułu odsetek netto zaprezentowane w sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów 8.1.6, 8.1.7 (123) (167)
Korekty zysku/(straty) netto z tytułu odsetek zaprezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych   199 241
zapłacone odsetki dotyczące działalności finansowej   258 245
naliczone odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej   (59) (4)
Odsetki netto dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące zysku/(straty) netto   (76) (74)

Podatek dochodowy (zapłacony)

  NOTA 2015 2014
Podatek dochodowy od zysku/(straty) przed opodatkowaniem 8.1.8.1 (465) 418
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego   619 (697)
Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu podatku dochodowego   111 30
Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach 8.1.8.2 (292) 338
Nabycie jednostki zależnej 8.1.8.2 (166) (117)
Różnice kursowe   (11) (140)
    (204) (168)

8.4. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYK FINANSOWYCH

8.4.1. Kategorie i klasy instrumentów finansowych

Klasy instrumentów finansowych NOTA 31/12/2015 31/12/2014 Kategorie instrumentów finansowych
AKTYWA        
Akcje/udziały nienotowane 8.2.5 40 40 Dostępne do sprzedaży
Instrumenty wbudowane i pochodne niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń 8.2.3 9 44 Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Instrumenty zabezpieczające 8.2.3 932 994 Instrumenty finansowe zabezpieczające
    7 949 10 044 Pożyczki i należności
Dostawy i usługi 8.2.7 5 397 5 938 Pożyczki i należności
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty   2 348 3 937 Pożyczki i należności
Należności z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne 8.2.3 159 101 Pożyczki i należności
Pozostałe 8.2.3, 8.2.7 45 68 Pożyczki i należności
    8 930 11 122  
ZOBOWIĄZANIA        
Instrumenty wbudowane i pochodne niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń 8.2.11 3 30 Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Instrumenty zabezpieczające 8.2.11 1 003 2 589 Instrumenty finansowe zabezpieczające
Leasing finansowy 8.2.11, 8.2.12 166 116 Wyłączone z zakresu MSR 39
    16 707 18 899 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Obligacje 8.2.9.2 4 155 4 161 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Kredyty 8.2.9.1 5 000 6 491 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Pożyczki 8.2.9 3 5 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Dostawy i usługi 8.2.12 5 430 7 049 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania inwestycyjne 8.2.11, 8.2.12 1 808 1 048 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne 8.2.11 103 - Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Pozostałe 8.2.11, 8.2.12 208 145 Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
    17 879 21 634  

8.4.2. Pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów

  NOTA 31/12/2015 31/12/2014 Kategorie instrumentów finansowych
Przychody finansowe z tytułu odsetek 8.1.6 82 75 Pożyczki i należności
Koszty finansowe z tytułu odsetek 8.1.7 (205) (242)  
    (194) (236) Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
    (4) - Instrumenty finansowe zabezpieczające
    (7) (6) Wyłączone z zakresu MSR 39
Utworzenie/odwrócenie odpisów aktualizujących należności   (27) (26) Pożyczki i należności
pozostałe przychody/koszty operacyjne 8.1.4, 8.1.5 (30) (31) Pożyczki i należności
przychody/koszty finansowe   3 5 Pożyczki i należności
Zyski/(Straty) z tytułu instrumentów finansowych   (518) (1 371)  
    186 (182) Pożyczki i należności
    (529) (1 288) Wyceniane według zamortyzowanego kosztu
    (175) 102 Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
    (2) (5) Instrumenty finansowe zabezpieczające
    2 2 Dostępne do sprzedaży
    (668) (1 564)  
pozostałe, niepodlegające MSSF 7   (4) (2)  

8.4.3. Ustalanie wartości godziwej

31/12/2015

  NOTA Wartość księgowa Wartość godziwa Hierarchia wartości godziwej
Poziom 1 Poziom 2
Aktywa finansowe          
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 8.2.3 941 941 - 941
    941 941 - 941
Zobowiązania finansowe          
Obligacje 8.2.9.2 4 155 4 193 4 193 -
Kredyty 8.2.9.1 5 000 5 003 - 5 003
Pożyczki 8.2.9 3 3 - 3
Leasing finansowy 8.2.11, 8.2.12 166 180 - 180
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 8.2.11 1 006 1 006 - 1 006
    10 330 10 385 4 193 6 192

31/12/2014

  NOTA Wartość księgowa Wartość godziwa Hierarchia wartości godziwej
Poziom 1 Poziom 2
Aktywa finansowe          
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 8.2.3 1 038 1 038 - 1 038
    1 038 1 038 - 1 038
Zobowiązania finansowe          
Obligacje 8.2.9.2 4 161 4 138 4 138 -
Kredyty 8.2.9.1 6 491 6 492 - 6 492
Pożyczki 8.2.9 5 5 - 5
Leasing finansowy 8.2.11, 8.2.12 116 120 - 120
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 8.2.11 2 619 2 619 - 2 619
    13 392 13 374 4 138 9 236

Dla pozostałych klas aktywów i zobowiązań finansowych wartość godziwa odpowiada ich wartości księgowej.

8.4.3.1. Metody wyceny do wartości godziwej (hierarchia wartości godziwej)

Zobowiązania finansowe z tytułu kredytów, obligacji, leasingu finansowego oraz zobowiązania i należności z tytułu pożyczek wyceniane są do wartości godziwej przy zastosowaniu metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Stopy dyskontowe ustalane są na podstawie rynkowych stóp na bazie kwotowań 1–miesięcznych, 3–miesięcznych i 6–miesięcznych powiększonych o marże właściwe dla poszczególnych instrumentów finansowych. Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku zastosowano w większości kwotowania 1–miesięczne.

  31/12/2015 31/12/2014
WIBOR 1,6500% 2,0800%
EURIBOR -0,2050% 0,0180%
LIBOR USD 0,4295% 0,1713%
PRIBOR 0,2000% 0,2500%
LIBOR CAD 0,6300% 1,1500%
VILIBOR - 0,1200%

Na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku Grupa posiadała nienotowane akcje/udziały w spółkach, dla których nie istnieją aktywne rynki ani nie odnotowano porównywalnych transakcji na tego typu walorach a więc nie było możliwe wiarygodne ustalenie wartości godziwej. Wartości akcji i udziałów tych spółek ujęte zostały w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku w kwocie 40 mln PLN według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości.

W okresie sprawozdawczym i w okresie porównawczym w Grupie nie wystąpiły przesunięcia pomiędzy Poziomami 1 i 2 hierarchii wartości godziwej.

8.4.4. Rachunkowość zabezpieczeń

Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne NOTA 31/12/2015 31/12/2014 Strategie zabezpieczające
forwardy walutowe   112 165 działalność operacyjną i inwestycyjną; sprzedaż produktów oraz zakup ropy naftowej;
swapy towarowe   8 (1 556) zapasy operacyjne, marżę rafineryjną, niedopasowanie czasowe występujące przy zakupach ropy drogą morską, ryzyko cen ropy na transakcjach arbitrażu cash&carry, oferowanie odbiorcom towarów dla których formuły cenowe oparte są na stałej cenie;
swapy walutowo - procentowe   (99) (111) płatności odsetkowe dotyczące finansowania zewnętrznego;
swapy procentowe   (92) (93) płatności odsetkowe dotyczące finansowania zewnętrznego
  8.2.3, 8.2.11 (71) (1 595)  

Planowana data realizacji zabezpieczanego przepływu pieniężnego, która zostanie ujęta w zysku lub stracie

  31/12/2015 31/12/2014
Ekspozycja walutowa operacyjna 2016-2018 2015
Ekspozycja walutowa finansowa 2016-2017 2015-2016
Ekspozycja na stopę procentową 2016-2020 2015-2020
Ekspozycja na ryzyko towarowe 2016-2017 2015-2017

8.4.5. Identyfikacja ryzyk

Działalność prowadzona przez Grupę narażona jest na wiele różnych rodzajów ryzyka. Zarządzanie ryzykiem skupia się głównie na nieprzewidywalności rynków finansowych i ma na celu minimalizowanie potencjalnych niekorzystnych wpływów na wyniki finansowe Grupy.

Ryzyka finansowe
Rodzaj ryzyka Ekspozycja Pomiar ryzyka Zarządzanie/Zabezpieczanie
Towarowe - ryzyko zmian marż na sprzedawanych produktach rafineryjnych i petrochemicznych oraz zmian wysokości dyferencjału Brent/Ural;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej i produktów związane z niedopasowaniem czasowym występującym przy zakupie drogą morską części ropy naftowej do przerobu bądź okresowym ponadnormatywnym stanem zapasów operacyjnych ropy naftowej, półproduktów lub produktów oraz zawartymi transakcjami przyszłej sprzedaży produktów;
- ryzyko zmian cen uprawnień do emisji CO₂;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej i produktów rafineryjnych związane z obowiązkiem utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy i paliw;
- ryzyko cen towarów na transakcjach arbitrażu cash & carry polegających na zakupie na zapas ropy naftowej lub produktów celem ich sprzedaży lub przerobu w późniejszym terminie
planowanie przepływów pieniężnych Polityka zarządzania ryzykiem rynkowym oraz strategie zabezpieczające, które określają zasady pomiaru poszczególnych ekspozycji, parametry i horyzont czasowy zabezpieczania danego ryzyka oraz stosowane instrumenty zabezpieczające.
Zmian kursów walutowych - ekonomiczna ekspozycja walutowa wynikająca z wpływów pomniejszonych o wydatki indeksowane do lub denominowane w walucie innej niż waluta funkcjonalna;
- ekspozycja walutowa wynikająca z inwestycji bądź uprawdopodobnionych zobowiązań i należności w walutach obcych;
- bilansowa ekspozycja walutowa wynikająca z denominowanych w walutach obcych aktywów i pasywów
planowanie przepływów pieniężnych, analiza pozycji bilansowych
Zmian stóp procentowych Ekspozycja wynikająca z posiadanych aktywów oraz pasywów, dla których przychody oraz koszty odsetkowe uzależnione są od zmiennych stóp procentowych. wskaźnik udziału w całości zadłużenia netto pozycji, dla których koszty odsetkowe są uzależnione od zmiennych stóp procentowych
Płynności Ryzyko nieprzewidzianego niedoboru środków pieniężnych lub braku dostępu do źródeł finansowania zarówno w horyzoncie krótko jak i długoterminowego kredytowania, prowadzące do przejściowej lub trwałej utraty zdolności do regulowania zobowiązań finansowych lub narzucające konieczność pozyskania finansowania na niekorzystnych warunkach. planowanie przepływów pieniężnych w horyzoncie krótko i długoterminowym Polityka zarządzania płynnością krótkoterminową, która określa zasady raportowania i konsolidacji płynności PKN ORLEN i spółek Grupy ORLEN. Grupa prowadzi politykę dywersyfikacji źródeł finansowania oraz wykorzystuje zróżnicowane narzędzia dla efektywnego zarządzania płynnością.
Utraty środków pieniężnych i lokat Ryzyko upadłości banków krajowych lub zagranicznych, na rachunkach których są przetrzymywane lub w których lokowane są krótkoterminowo środki pieniężne. krótkoterminowa ocena wiarygodności kredytowej (rating) banku Zarządzanie w oparciu o zasady zarządzania nadwyżkami pieniężnymi, które określają możliwości przyznawania limitów dla poszczególnych banków dokonywanych na podstawie m in. ratingów inwestycyjnych oraz danych sprawozdawczych.
Kredytowe Ryzyko nieuregulowania przez kontrahentów należności za dostarczone produkty i usługi. Ryzyko kredytowe związane jest także z wiarygodnością kredytową klientów, z którymi zawierane są transakcje sprzedaży. analiza wiarygodności i wypłacalności kontrahentów Zarządzanie w oparciu o przyjęte procedury i politykę w zakresie zarządzania kredytem kupieckim i windykacją.

Pozostałe ryzyka szerzej opisano w Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej ORLEN w punkcie 2.8.

Grupa ORLEN stosuje spójne zasady zabezpieczania ryzyka finansowego w oparciu o politykę i strategie zarządzania ryzykiem rynkowym pod nadzorem Komitetu Ryzyka Finansowego, Zarządu i Rady Nadzorczej.

8.4.5.1. Ryzyko towarowe

Wpływ instrumentów zabezpieczających ryzyko towarowe na sprawozdanie finansowe Grupy

Rodzaj zabezpieczonego surowca/produktu Jednostka miary 31/12/2015 31/12/2014
Ropa naftowa bbl 9 160 200 24 839 704
Olej napędowy t 632 600 1 428 580
Olej opałowy t 421 609 769 694
Benzyna t 185 592 370 814
Nafta t 92 000 -
Paliwo lotnicze JET t 20 000 -
Gaz mcf 15 000 -

Wartość księgowa netto instrumentów zabezpieczających ryzyka towarowe na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku wyniosła odpowiednio 8 mln PLN oraz (1 556) mln PLN.

Analiza wrażliwości na zmiany cen produktów i surowców

31/12/2015

Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w związku z hipotetyczną zmianą cen produktów i surowców:

  Wzrost cen Wpływ łączny Spadek cen Wpływ łączny
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl +19% (92) -19% 92
Olej napędowy USD/t +17% (38) -17% 38
Benzyna USD/t +21% (62) -21% 62
Nafta USD/t +21% (9) -21% 9
Olej opałowy USD/t +20% 11 -20% (11)
Paliwo lotnicze JET USD/t +16% 4 -16% (4)
    (186)   186
31/12/2014

Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na wynik przed opodatkowaniem i na kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w związku z hipotetyczną zmianą cen produktów i surowców:

  Wzrost cen Wpływ łączny Spadek cen Wpływ łączny
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl +19% 591 -19% (591)
Olej napędowy USD/t +17% (120) -17% 120
Benzyna USD/t +21% (74) -21% 74
Olej opałowy USD/t +20% 22 -20% (22)
    419   (419)

w tym:

Wpływ na wynik przed opodatkowaniem
  Wzrost cen Wpływ Spadek cen Wpływ
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl +19% 219 -19% (219)
Olej napędowy USD/t +17% (106) -17% 106
Benzyna USD/t +21% (70) -21% 70
Olej opałowy USD/t +20% (26) -20% 26
    17   (17)
Wpływ na kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
  Wzrost cen Wpływ Spadek cen Wpływ
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl +19% 372 -19% (372)
Olej napędowy USD/t +17% (14) -17% 14
Benzyna USD/t +21% (4) -21% 4
Olej opałowy USD/t +20% 48 -20% (48)
    402   (402)

Przyjęte w analizach wrażliwości instrumentów zabezpieczających ryzyka towarowe odchylenia cen ropy naftowej i produktów skalkulowano na podstawie ich zmienności w 2014 roku oraz dostępnych prognoz analityków.

Wpływ zmian cen zaprezentowano w ujęciu rocznym.

Wartość godziwa swapów towarowych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a ceną transakcyjną.

W przypadku instrumentów pochodnych zbadano wpływ zmian cen ropy naftowej i produktów na wartość godziwą przy niezmiennym poziomie kursów walut.

8.4.5.2. Ryzyko zmian kursów walutowych

Struktura walutowa instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2015 roku

Klasy instrumentów finansowych EUR USD CZK CAD Pozostałe waluty po przeliczeniu na PLN Razem po przeliczeniu na PLN
Aktywa finansowe            
Dostawy i usługi 396 91 5 487 17 17 2 973
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 19 218 30 2 - 941
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 53 68 5 689 - - 1 388
Należności z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne - 41 - - - 159
Pozostałe 3 2 38 3 - 35
  471 420 11 244 22 17 5 496
Zobowiązania finansowe            
Obligacje 502 - - - - 2 138
Kredyty 671 155 - 200 - 4 025
Dostawy i usługi 248 570 3 151 17 - 3 826
Zobowiązania inwestycyjne 193 19 933 30 - 1 129
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 44 210 - - - 1 006
Zobowiązania z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne - 26 - - - 103
Pozostałe 6 8 371 - - 115
  1 664 988 4 455 247 - 12 342

Struktura walutowa instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2014 roku

KLASY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH EUR USD CZK CAD LTL POZOSTAŁE WALUTY PO PRZELICZENIU NA PLN RAZEM PO PRZELICZENIU NA PLN
Aktywa finansowe              
Dostawy i usługi 408 95 6 266 - 101 76 3 236
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające 2 251 911 - - 10 1 038
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 52 47 1 406 - 9 - 617
Należności z tytułu rozliczonych instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne - - 654 - - - 101
Pozostałe 7 - - 2 36 - 78
  469 393 9 237 2 146 86 5 070
Zobowiązania finansowe              
Obligacje 502 - - - - - 2 141
Kredyty 981 156 5 504 147 1 - 6 020
Dostawy i usługi 207 1 210 3 797 - 86 28 5 845
Zobowiązania inwestycyjne 47 14 358 - 4 98 407
Instrumenty zabezpieczające 50 676 224 - - - 2 618
Pozostałe 4 1 195 - - - 48
  1 791 2 057 10 078 147 91 126 17 079

Analiza wrażliwości na zmiany kursów walutowych

  EUR / PLN USD / PLN CZK / PLN CAD / PLN Razem
  2015 2014 2015 2014 2015 2014 2015 2014 2015 2014
odchylenie kursów +15%
Wpływ na wynik przed opodatkowaniem (A) (758) 128 (196) (779) (142) - (12) (66) (1 108) (717)
Wpływ na kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń (B) (574) (683) 2 (58) - - - - (572) (741)
Wpływ na kapitał z tytułu różnic kursowych z przeliczenia jednostek podporządkowanych (C) 6 (151) 10 (221) 168 (42) (83) 16 101 (398)
Wpływ łączny (A+B+C) (1 326) (706) (184) (1 058) 26 (42) (95) (50) (1 579) (1 856)
Wrażliwość inwestycji netto w podmioty zagraniczne z uwzględnieniem rachunkowości zabezpieczeń (D) 72 71 207 56 836 650 246 178 1 361 955
Łączny wpływ na rachunek zysków lub strat i inne całkowite dochody (A+B+D) (1 260) (484) 13 (781) 694 650 234 112 (319) (503)

Przy odchyleniu kursów walutowych o -15% analiza wrażliwości przyjmuje identyczne wartości jak w powyższej tabeli tylko ze znakiem przeciwnym.

Powyższe odchylenia kursów skalkulowano na podstawie średnich zmienności poszczególnych kursów walut i prognoz analityków.

Wrażliwość instrumentów finansowych na ryzyko walutowe obliczono jako różnicę pomiędzy pierwotną wartością księgową instrumentów finansowych (z wyłączeniem instrumentów pochodnych) a ich potencjalną wartością przy założonych zmianach kursów walut. Wartość godziwa forwardów walutowych i swapów walutowych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji jako różnica między ceną terminową a ceną transakcyjną. Wpływ odchyleń kursów walut na wartość godziwą instrumentów pochodnych oszacowano przy niezmiennych poziomach stóp procentowych.

8.4.5.3. Ryzyko zmian stóp procentowych

Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2015 roku

Klasy instrumentów finansowych NOTA WIBOR EURIBOR LIBOR USD PRIBOR LIBOR CAD Razem
Aktywa finansowe              
Instrumenty zabezpieczające 8.2.3 - 80 849 5 6 940
    - 80 849 5 6 940
Zobowiązania finansowe              
Obligacje 8.2.9.2 1 916 - - - - 1 916
Kredyty 8.2.9.1 975 2 859 605 - 561 5 000
Pożyczki 8.2.9 3 - - - - 3
Instrumenty zabezpieczające 8.2.11 99* 186* 818 - - 1 004**
    2 993 3 045 1 423 - 561 7 923**

*W pozycji zobowiązania finansowe - instrumenty zabezpieczające, Grupa ujęła swapy walutowo-procentowe (CIRS - cross interest rate swaps) wycenione na kwotę 99 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp procentowych WIBOR i EURIBOR.

**Pozycja razem uwzględnia wycenę CIRS w kwocie 99 mln PLN.

Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2014 roku

Klasy instrumentów finansowych NOTA WIBOR EURIBOR LIBOR USD PRIBOR LIBOR CAD VILIBOR Razem
Zobowiązania finansowe                
Obligacje 8.2.9.2 1 919 - - - - - 1 919
Kredyty 8.2.9.1 471 4 183 547 846 443 1 6 491
Pożyczki 8.2.9 5 - - - - - 5
Instrumenty zabezpieczające 8.2.11 111* 193* 11 - - - 204**
    2 506 4 376 558 846 443 1 8 619**

*W pozycji zobowiązania finansowe - instrumenty zabezpieczające, Grupa ujęła swapy walutowo-procentowe (CIRS - cross interest rate swaps) wycenione na kwotę 111 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp procentowych WIBOR i EURIBOR.

**Pozycja razem uwzględnia wycenę CIRS w kwocie 111 mln PLN.

Analiza wrażliwości na zmiany stóp procentowych

Stopa procentowa Założone odchylenia Wpływ na wynik przed opodatkowaniem Wpływ na kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń Razem
  31/12/2015 31/12/2014 2015 2014 2015 2014 2015 2014
WIBOR +0,5p.p. +0,5p.p. (14) (12) (44) (3) (58) (15)
LIBOR USD +0,5p.p. +0,5p.p. (3) (3) 13 14 10 11
EURIBOR +0,5p.p. +0,5p.p. (14) (21) 95 70 81 49
      (31) (36) 64 81 33 45
WIBOR -0,5p.p. -0,5p.p. 14 12 45 3 59 15
      14 12 45 3 59 15

Powyższe odchylenia stóp procentowych skalkulowano na podstawie obserwacji średnich wahań stóp procentowych.

Niski poziom stóp procentowych EURIBOR i LIBOR USD zarówno na koniec 2015 roku jak i 2014 roku oraz prognozy rynkowe na kolejne okresy spowodowały, że Grupa nie uwzględniała w analizie wrażliwości wariantu dalszego obniżenia tych stóp procentowych. Grupa nie uwzględniła w analizie wrażliwości zmian stóp PRIBOR oraz LIBOR CAD ze względu na ich nieistotny wpływ.

Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku, wpływ zmian stóp procentowych zaprezentowano w skali rocznej. Wrażliwość instrumentów finansowych na ryzyko zmian stóp procentowych ustalono jako iloczyn salda pozycji księgowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych (z wyłączeniem instrumentów pochodnych) oraz adekwatnego odchylenia stóp procentowych.

W przypadku instrumentów pochodnych w analizie wrażliwości na ryzyko zmian stóp procentowych zastosowano przesunięcie krzywej stóp procentowych o potencjalnie możliwą zmianę referencyjnych stóp procentowych, przy założeniu niezmienności innych czynników ryzyka.

8.4.5.4. Ryzyko płynności i kredytowe

Ryzyko płynności

Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2015 roku
  NOTA do 1 roku od 1 do 3 lat od 3 do 5 lat powyżej 5 lat Razem Wartość księgowa
Obligacje 8.2.9.2 68 1 003 1 125 2 138 4 334 4 155
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana   63 993 1 017 - 2 073 1 916
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana   5 10 108 2 138 2 261 2 239
Kredyty - wartość niezdyskontowana 8.2.9.1 1 053 1 019 2 720 435 5 227 5 000
Dostawy i usługi 8.2.12 5 430 - - - 5 430 5 430
Zobowiązania inwestycyjne 8.2.11, 8.2.12 1 508 196 14 90 1 808 1 808
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające – wartość niezdyskontowana 8.2.11 693 205 34 - 932 1 006
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:   5 8 14 - 27 107
swapy walutowo -
   procentowe
8.2.11 (2) 8 14 - 20 99
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:   688 197 20 - 905 899
swapy towarowe 8.2.11 655 151 - - 806 801
Pozostałe 8.2.9, 8.2.11, 8.2.12 306 71 21 82 480 480
    9 058 2 494 3 914 2 745 18 211 17 879
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2014 roku
  NOTA do 1 roku od 1 do 3 lat od 3 do 5 lat powyżej 5 lat Razem Wartość księgowa
Obligacje 8.2.9.2 76 842 1 268 2 244 4 430 4 161
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana   71 832 1 258 - 2 161 1 919
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana   5 10 10 2 244 2 269 2 242
Kredyty - wartość niezdyskontowana 8.2.9.1 1 055 825 4 645 302 6 827 6 491
Dostawy i usługi 8.2.12 7 049 - - - 7 049 7 049
Zobowiązania inwestycyjne 8.2.11, 8.2.12 923 14 110 1 1 048 1 048
Instrumenty wbudowane i zabezpieczające – wartość niezdyskontowana 8.2.11 1 027 1 454 39 5 2 525 2 619
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:   (10) (2) 17 - 5 112
swapy walutowo -
   procentowe
8.2.11 (11) (2) 17 - 4 111
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:   1 037 1 456 22 5 2 520 2 507
swapy towarowe 8.2.11 981 1 415 - - 2 396 2 383
Pozostałe 8.2.9, 8.2.11, 8.2.12 136 76 16 38 266 266
    10 266 3 211 6 078 2 590 22 145 21 634

W 2015 roku oraz w 2014 roku dla swapów walutowo–procentowych poziomy współczynników dyskonta powodują, że wycena przed zdyskontowaniem jest aktywem finansowym, a po zdyskontowaniu zobowiązaniem finansowym.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku maksymalne możliwe zadłużenie z tytułu zawartych umów kredytowych wynosiło odpowiednio 13 916 mln PLN i 14 372 mln PLN. Do wykorzystania na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku pozostało odpowiednio
8 441 mln PLN i 7 150 mln PLN.

Kwota gwarancji dotyczących zobowiązań wobec osób trzecich wystawionych w toku bieżącej działalności na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień
31 grudnia 2014 roku wyniosła odpowiednio 458 mln PLN oraz 592 mln PLN. Dotyczyły one głównie: gwarancji cywilnoprawnych związanych z zabezpieczeniem należytego wykonania umów, oraz gwarancji publicznoprawnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących zabezpieczających prawidłowość prowadzenia działalności koncesjonowanych w sektorze paliw ciekłych i wynikających z tej działalności należności podatkowych, celnych itp.

Ponadto udzielone w Grupie poręczenia i gwarancje jednostkom zależnym na rzecz podmiotów trzecich wyniosły na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku odpowiednio 6 836 mln PLN oraz 6 667 mln PLN. Dotyczyły one głównie zabezpieczenia przyszłych zobowiązań spółki ORLEN Capital wynikających z emisji euroobligacji oraz terminowego regulowania zobowiązań przez jednostki zależne.

W oparciu o analizy i prognozy Grupa określiła na koniec okresu sprawozdawczego prawdopodobieństwo zapłaty takich kwot jako niskie.

Ryzyko kredytowe

W oparciu o analizę sald należności dokonano podziału kontrahentów:

  • Grupa I – kontrahenci z bardzo dobrą lub dobrą historią współpracy w danym roku,
  • Grupa II – pozostali kontrahenci.
Podział należności nieprzeterminowanych
  31/12/2015 31/12/2014
Grupa I 3 952 4 558
Grupa II 1 103 937
  5 055 5 495
Analiza wiekowa przeterminowanych należności, dla których na koniec okresu sprawozdawczego nie nastąpiła utrata wartości
  31/12/2015 31/12/2014
do 1 miesiąca 275 407
od 1 do 3 miesięcy 51 35
od 3 do 6 miesięcy 12 6
od 6 do 12 miesięcy 16 22
powyżej roku 24 14
  378 484
Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności
  NOTA 2015 2014
Stan na początek okresu   509 496
Utworzenie 8.4.2 51 73
Odwrócenie 8.4.2 (24) (47)
Wykorzystanie   (67) (19)
Różnice kursowe   2 6
Pozostałe   6 -
    477 509

Utworzenie oraz odwrócenie odpisów aktualizujących należności dotyczyło głównie segmentu downstream. Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących na należność główną prezentowane jest w pozostałej działalności operacyjnej natomiast utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość odsetek w pozostałej działalności finansowej.

Grupa na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku otrzymała gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe w wysokości odpowiednio 2 648 mln PLN oraz 3 143 mln PLN. Grupa dodatkowo przyjmuje od swoich odbiorców zabezpieczenie w postaci blokad środków na rachunkach bankowych, kaucji, hipotek i weksli.

8.5. POZOSTAŁE NOTY OBJAŚNIAJĄCE

8.5.1. Posiadane koncesje

Grupa prowadzi działalność gospodarczą, która ze względu na interes publiczny wymaga posiadania koncesji.

31/12/2015 Okresy pozostałe do wygaśnięcia koncesji
(w latach)
Energia elektryczna: wytwarzanie, dystrybucja, obrót 4-15
Energia cieplna: wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja, obrót 10-15
Paliwa gazowe: przesyłanie, dystrybucja, obrót 5-15
Paliwa ciekłe: wytwarzanie, przesyłanie, obrót, magazynowanie 2-15
Bezzbiornikowe magazynowanie ropy naftowej i paliw płynnych 14
Złoża soli kamiennej: poszukiwanie, rozpoznanie i eksploatacja 2,5-18
Poszukiwanie i rozpoznanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego 1-4
Ochrona osób i mienia bezterminowo

Na dzień 31 grudnia 2015 i 31 grudnia 2014 roku Grupa nie posiadała zobowiązań umownych na usługi koncesjonowane zgodnie z interpretacją KIMSF 12 - Umowy na usługi koncesjonowane.

8.5.2. Leasing

8.5.2.1. Grupa jako leasingobiorca

Leasing operacyjny

Grupa jako leasingobiorca posiadała na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku nieodwoływalne umowy leasingu operacyjnego (dzierżawa, najem), które dotyczą głównie stacji paliw, środków transportu i sprzętu komputerowego. Przedmiotowe umowy zawierają klauzule dotyczące warunkowych zobowiązań z tytułu opłat leasingowych. W większości przypadków istnieje możliwość przedłużenia umowy.

Łączna wartość opłat z tytułu zawartych nieodwoływalnych umów leasingu operacyjnego ujętych jako koszty okresu w 2015 roku i w 2014 roku wyniosła odpowiednio (85) mln PLN i (83) mln PLN.

Wartość przyszłych minimalnych opłat leasingowych z tytułu zawartych nieodwoływalnych umów leasingu operacyjnego:

  31/12/2015 31/12/2014
do 1 roku 73 76
od 1 roku do 5 lat 207 254
powyżej 5 lat 474 488
  754 818
Leasing finansowy

Grupa jako leasingobiorca posiadała na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku umowy leasingowe o charakterze finansowym, które dotyczą głównie budynków i budowli, urządzeń technicznych i maszyn i środków transportu.

W zawartych umowach leasingowych obowiązują ogólne warunki leasingu finansowego, nie ma klauzul dotyczących warunkowych zobowiązań z tytułu opłat leasingowych, istnieje możliwość zakupu przedmiotu leasingu oraz ewentualność ich przedłużenia.

  NOTA Wartość bieżąca przyszłych minimalnych opłat leasingowych Wartość przyszłych minimalnych opłat leasingowych
31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
do 1 roku   26 27 33 32
od 1 roku do 5 lat   58 51 77 63
powyżej 5 lat   82 38 112 47
  8.2.11, 8.2.12 166 116 222 142

Różnica pomiędzy łączną kwotą przyszłych minimalnych opłat leasingowych, a ich wartością bieżącą wynika z dyskontowania opłat leasingowych przy wykorzystaniu właściwej dla danej umowy stopy procentowej.

8.5.3. Poniesione nakłady inwestycyjne oraz przyszłe zobowiązania z tytułu podpisanych kontraktów inwestycyjnych

Łączna wartość nakładów inwestycyjnych wraz z kosztami finansowania zewnętrznego poniesionych w 2015 roku oraz w 2014 roku wynosiła odpowiednio 3 183 mln PLN i 3 788 mln PLN, w tym nakłady na inwestycje związane z ochroną środowiska odpowiednio 306 mln PLN i 521 mln PLN.

Na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku wartość przyszłych zobowiązań z tytułu podpisanych do tego dnia kontraktów inwestycyjnych wyniosła odpowiednio 3 054 mln PLN i 2 005 mln PLN.

8.5.4. Aktywa i zobowiązania warunkowe

Aktywa warunkowe

W dniu 13 sierpnia 2015 roku miała miejsce awaria instalacji do produkcji etylenu w Grupie Unipetrol. Zniszczone aktywa petrochemiczne zostały objęte odpisem wartości w wysokości (93) mln PLN przeliczone kursem z dnia 30 września 2015 roku (co odpowiada około (597) mln CZK).

Na bazie posiadanych polis ubezpieczeniowych oraz szacunków dokonanych na koniec 2015 roku Grupa Unipetrol spodziewa się pokrycia przez ubezpieczycieli kosztów odbudowy instalacji, które szacowane są na około 647 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 4,1 mld CZK), utraconych korzyści, które w okresie do końca 2015 roku szacowane są na około 378 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 2,4 mld CZK) oraz pozostałych kosztów związanych z awarią w kwocie około 25 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 156 mln CZK).

Grupa Unipetrol otrzymała w 2015 roku zaliczkę na poczet powyższej szkody w wysokości około 43 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 276 mln CZK), która została wykazana jako zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy.

Zobowiązania warunkowe

Spolana a.s. prowadzi produkcję chloru przy wykorzystaniu elektrolizy rtęciowej. W przypadku zaprzestania produkcji, spółka jest zobowiązana do przedstawienia programu rekultywacji po zakończeniu wykorzystywania środków trwałych. W dniu 9 września 2013 roku, w toku postępowania administracyjnego Spolana a.s. otrzymała zgodę Środkowoczeskiego Urzędu Regionalnego na wydłużenie z końca 2014 roku do dnia 30 czerwca 2017 roku pozwolenia zintegrowanego dopuszczającego eksploatację obecnej instalacji elektrolizy. Jednocześnie spółka jest zobowiązana do 31 marca 2017 roku do przedstawienia planu działań zmierzającego do zaprzestania produkcji chloru z wykorzystaniem elektrolizy rtęciowej.

Informacje o istotnych postepowaniach sądowych zaprezentowano w nocie 8.8.

8.5.5. Zabezpieczenia akcyzowe

Zabezpieczenia akcyzowe i akcyza od wyrobów i towarów znajdujących się w procedurze zawieszonego poboru wynosiły na dzień 31 grudnia 2015 roku i na dzień 31 grudnia 2014 roku odpowiednio 1 815 mln PLN i 1 637 mln PLN.

8.5.6. Informacje o podmiotach powiązanych

Na dzień 31 grudnia 2015 roku oraz na dzień 31 grudnia 2014 roku i w 2015 roku oraz w 2014 roku nie wystąpiły istotne transakcje podmiotów powiązanych z:

  • członkami Zarządu i Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej i z bliskimi im osobami,
  • kluczowym personelem kierowniczym Jednostki Dominującej i spółek Grupy ORLEN.

Transakcje oraz stan rozrachunków spółek Grupy ORLEN z podmiotami powiązanymi

  Sprzedaż Zakupy
2015 2014 2015 2014
Jednostki współkontrolowane 2 954 3 295 (213) (507)
wspólne przedsięwzięcia 2 806 2 927 (37) (30)
wspólne działania 148 368 (176) (477)
Jednostki stowarzyszone 48 60 (32) (47)
  3 002 3 355 (245) (554)
  Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
31/12/2015 31/12/2014 31/12/2015 31/12/2014
Jednostki współkontrolowane 509 620 5 225
wspólne przedsięwzięcia 508 575 4 4
wspólne działania 1 45 1 221
Jednostki stowarzyszone 17 17 8 9
  526 637 13 234

Powyższe transakcje z podmiotami powiązanymi obejmują głównie sprzedaż i zakupy produktów rafineryjnych i petrochemicznych oraz sprzedaż i zakupy usług.

W 2015 roku i w 2014 roku w Grupie nie wystąpiły istotne transakcje zawarte z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe.

8.5.7. Świadczenia łącznie z wynagrodzeniem z zysku wypłacone i należne lub potencjalnie należne członkom Zarządu, Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej oraz pozostałym członkom kluczowego personelu kierowniczego Jednostki Dominującej oraz spółek Grupy ORLEN

  2015 2014
Wynagrodzenia Członków Zarządu Jednostki Dominującej pełniących obowiązki w danym roku 13,5 11,7
wynagrodzenia i inne świadczenia 7,2 6,8
premia wypłacona za rok poprzedni 6,3 4,9
Premie potencjalnie należne Członkom Zarządu Jednostki Dominującej pełniącym funkcję w danym roku, do wypłaty w roku kolejnym 6,7 6,4
Wynagrodzenia i inne świadczenia wypłacone i należne byłych Członków Zarządu Jednostki Dominującej * 3,4 1,4
Wynagrodzenia i inne świadczenia członków kluczowego personelu kierowniczego 177,5 174,9
wynagrodzenia i inne świadczenia pozostałego kluczowego personelu kierowniczego Jednostki Dominującej 37,1 35,0
kluczowy personel kierowniczy spółek zależnych Grupy ORLEN 140,4 139,9
Wynagrodzenia Członków Rady Nadzorczej Jednostki Dominującej 1,5 1,3

* W 2015 roku wypłacone wynagrodzenie z tytułu odprawy i zakazu konkurencji, wynagrodzenie należne z tytułu zakazu konkurencji; w 2014 roku wypłacona odprawa i premia za 2011 rok.

Świadczenia dla Zarządu, Rady Nadzorczej i pozostałego kluczowego personelu kierowniczego obejmują krótkoterminowe świadczenia pracownicze, świadczenia po okresie zatrudnienia, pozostałe świadczenia długoterminowe oraz świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy wypłacone, należne lub potencjalnie należne w okresie.

Zasady premiowania kluczowego personelu kierowniczego Grupy ORLEN

Regulaminy funkcjonujące dla Zarządu PKN ORLEN, dyrektorów bezpośrednio podległych Zarządowi PKN ORLEN oraz pozostałych kluczowych stanowisk Grupy ORLEN mają wspólne podstawowe cechy. Osoby objęte wyżej wymienionymi systemami premiowane są za realizację indywidualnych celów, wyznaczanych na początku okresu premiowego przez Radę Nadzorczą dla Członków Zarządu oraz przez Zarząd dla pracowników kluczowego personelu kierowniczego. Systemy Premiowania są spójne z Wartościami Koncernu, promują współpracę pomiędzy poszczególnymi pracownikami i motywują do osiągania najlepszych wyników w skali Grupy ORLEN. Postawione cele mają charakter zarówno jakościowy jak i ilościowy, i są rozliczane po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone. Istnieje ponadto możliwość wyróżnienia pracowników, którzy mają istotny wkład w osiągane wyniki.

Wynagrodzenia z tytułu zakazu konkurencji i rozwiązania umowy w rezultacie odwołania z zajmowanego stanowiska

Zgodnie z umowami Członkowie Zarządu PKN ORLEN zobowiązani są przez okres 6 lub 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy, do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej. W okresie tym uprawnieni są do otrzymywania wynagrodzenia w wysokości sześcio- lub dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, płatnego w równych ratach miesięcznych. Ponadto umowy przewidują wypłatę wynagrodzenia w przypadku rozwiązania umowy na skutek odwołania z zajmowanego stanowiska. Wynagrodzenie w takim przypadku wynosi sześcio- lub dwunastokrotność miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Dyrektorzy bezpośrednio podlegli Zarządowi PKN ORLEN oraz Członkowie Zarządu spółek Grupy ORLEN standardowo zobowiązani są od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej przez okres 6 miesięcy. W tym czasie otrzymują wynagrodzenie w wysokości 50% sześciokrotności miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, płatne w 6 równych ratach miesięcznych. Natomiast odprawa z tytułu rozwiązania umowy przez Pracodawcę wynosi standardowo trzy lub sześciokrotność miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Szczegółowe informacje o wynagrodzeniach zawarte są w punkcie 2.12 Sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej ORLEN.

8.5.8. Wynagrodzenie wynikające z umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych

  2015 2014
Wynagrodzenie KPMG Audyt Sp. z o.o. w odniesieniu do Jednostki Dominującej 1,3 3,0
badanie i przeglądy sprawozdań finansowych 1,1 1,3
usługi dodatkowe 0,2 1,7
Wynagrodzenie KPMG Audyt Sp. z o.o. i spółek KPMG w odniesieniu do jednostek zależnych Grupy Kapitałowej 4,4 3,9
badanie rocznych sprawozdań finansowych i procedury weryfikacyjne 3,9 3,5
usługi dodatkowe 0,5 0,4
  5,7 6,9

W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych Grupy ORLEN był KPMG Audyt Sp. z o. o. Zgodnie z podpisaną umową zawartą w dniu 30 maja 2005 roku z późniejszymi aneksami KPMG Audyt Sp. z o. o. wykonywała oraz wykonuje przeglądy śródroczne oraz badanie jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych w latach 2005 – 2016.

8.6. POLITYKA RACHUNKOWOŚCI

8.6.1. Wpływ zmian standardów i interpretacji MSSF na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy ORLEN

Standardy i Interpretacje MSSF opublikowane i zatwierdzone przez Unię Europejską, jeszcze nieobowiązujące

Grupa zamierza przyjąć wymienione poniżej nowe standardy oraz zmiany standardów i interpretacji MSSF opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości lecz nieobowiązujące do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego sprawozdania finansowego zgodnie z datą ich wejścia w życie.

  Ewentualny wpływ na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 16 - Rzeczowe aktywa trwałe i MSR 41 - Rolnictwo:
Rolnictwo – Rośliny produkcyjne
szacowany brak wpływu
Zmiany do MSR 16 - Rzeczowe aktywa trwałe oraz MSR 38 - Wartości niematerialne:
Wyjaśnienia w zakresie akceptowalnych metod umorzenia i amortyzacji
szacowany brak wpływu
Zmiana do MSR 19 - Świadczenia pracownicze - Programy określonych świadczeń: Składki pracowników szacowany brak wpływu
Zmiany do Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej 2012-2014 szacowany brak wpływu
Zmiany do MSR 27 - Jednostkowe Sprawozdania Finansowe:
Metoda praw własności w jednostkowym sprawozdaniu finansowym
szacowany brak wpływu
Zmiany do MSSF 11 - Wspólne ustalenia umowne:
Ujmowanie nabycia udziałów we wspólnych działaniach
szacowany brak wpływu

Standardy i Interpretacje przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), oczekujące na zatwierdzenie przez UE

  Ewentualny wpływ na sprawozdanie finansowe
Nowy Standard MSSF 9 - Instrumenty finansowe wpływ*
Nowy Standard MSSF 15 - Przychody z umów z klientami wpływ*
MSSF 16 - Leasing wpływ*
Zmiany do MSR 7 - Sprawozdanie z przepływów pieniężnych - Inicjatywa dotycząca ujawnień szacowany brak wpływu
Zmiany do MSR 12 - Podatek dochodowy - Ujmowanie aktywów z tytułu podatku odroczonego od niezrealizowanych strat szacowany brak wpływu
Zmiany do MSSF 10 - Skonsolidowane Sprawozdania Finansowe oraz do MSR 28 - Jednostki Stowarzyszone: Sprzedaż lub Przekazanie Aktywów Pomiędzy Inwestorem a Spółką Stowarzyszoną lub Wspólnym Przedsięwzięciem szacowany brak wpływu
Zmiany do MSSF 10 - Skonsolidowane sprawozdania finansowe, MSSF 12 - Ujawnianie informacji na temat udziałów w innych jednostkach i MSR 28 - Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach: Jednostki inwestycyjne: Zastosowanie wyjątku od konsolidacji szacowany brak wpływu
Nowy Standard MSSF 14 - Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe szacowany brak wpływu

*W momencie początkowego zastosowania wpływ nowych standardów będzie zależał od specyficznych faktów i okoliczności w zakresie wprowadzonych zmian. Grupa planuje zakończenie prac nad analizą wpływu nowych standardów MSSF 9 oraz MSSF 15 najpóźniej do 2017 roku. Wpływ nowego standardu MSSF 16 skutkować będzie ujęciem w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupy jako leasingobiorcy umów najmu, dzierżawy, użytkowania i leasingu, których do momentu pierwszego zastosowania standardu nie kwalifikowano jako leasing finansowy. Grupa planuje zakończenie prac nad analizą wpływu standardu MSSF 16 najpóźniej do 2018 roku.

8.6.2. Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji sprawozdań finansowych oraz zasady przeliczenia danych finansowych dla celów konsolidacji

Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski (PLN). Dane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zaprezentowano w milionach PLN (mln PLN), chyba że w konkretnych sytuacjach podano inaczej.

Przeliczenie na PLN sprawozdań finansowych jednostek zagranicznych dla celów konsolidacji:

  • pozycje aktywów i zobowiązań – według kursu na koniec okresu sprawozdawczego,
  • pozycje sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych – według kursu średniego wymiany w okresie sprawozdawczym.

Różnice kursowe powstałe w wyniku powyższych przeliczeń ujmowane są w kapitale własnym jako różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych.

WALUTA Kurs średni w okresie sprawozdawczym Kurs na koniec okresu sprawozdawczego
2015 2014 31/12/2015 31/12/2014
EUR/PLN 4,1841 4,1846 4,2615 4,2623
USD/PLN 3,7717 3,1537 3,9011 3,5072
CZK/PLN 0,1534 0,1520 0,1577 0,1537
CAD/PLN 2,9532 2,8541 2,8102 3,0255

8.6.3. Opis istotnych zasad rachunkowości

8.6.3.1. Transakcje w walucie obcej

Grupa ujmuje różnice kursowe powstające z tytułu rozliczania i wyceny pozycji pieniężnych lub z tytułu przeliczania pozycji pieniężnych po kursach innych niż te, po których zostały one przeliczone w momencie ich początkowego ujęcia w wyniku finansowym okresu, w którym powstają.

8.6.3.2. Zasady konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje aktywa, zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty i przepływy środków pieniężnych Jednostki Dominującej i jej jednostek zależnych prezentowane w taki sposób, jakby należały one do pojedynczej jednostki i sporządzane były na ten sam dzień sprawozdawczy, co jednostkowe sprawozdanie finansowe Jednostki Dominującej przy zastosowaniu tych samych zasad rachunkowości w odniesieniu do podobnych transakcji oraz innych zdarzeń następujących w zbliżonych okolicznościach.

Spółki zależne konsolidowane są metodą pełną, a wspólne działania poprzez ujęcie odpowiednich części aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów. Wspólne przedsięwzięcia oraz inwestycje w jednostki stowarzyszone wycenia się przy zastosowaniu metody praw własności.

Udział Grupy w zysku lub stracie jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w zysku lub stracie Grupy w pozostałej działalności operacyjnej.

W zakresie inwestycji w jednostki zależne udziały niekontrolujące prezentuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym, oddzielnie od kapitału własnego przypadającego na akcjonariuszy Jednostki Dominującej.

W zakresie inwestycji w jednostki stowarzyszone Grupa wywiera znaczący wpływ gdy posiada bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) od 20% do 49% praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, chyba że można w sposób oczywisty wykazać, że jest inaczej.

8.6.3.3. Przychody ze sprzedaży

Przychody obejmują kwoty otrzymane i należne z tytułu dostarczonych dóbr i usług, pomniejszone o rabaty oraz podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłatę paliwową.

Przychody ze sprzedaży są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych przychodów.

8.6.3.4. Koszty

Koszt własny sprzedaży obejmuje koszt sprzedanych wyrobów, towarów, materiałów i usług oraz odpisy wartości zapasów do ich cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania.

Koszty są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych kosztów.

Koszty sprzedaży obejmują koszty pośrednictwa w sprzedaży, koszty handlowe, koszty reklamy i promocji oraz koszty dystrybucji.

Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z zarządzaniem i administrowaniem Grupą jako całością.

8.6.3.5. Podatek dochodowy

Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Bieżący podatek dochodowy jest to kwota ustalona na podstawie przepisów podatkowych, która jest naliczona od dochodu do opodatkowania za dany okres i ujmuje się jako zobowiązanie w kwocie, w jakiej nie został zapłacony lub należność, jeśli kwota dotychczas zapłacona z tytułu bieżącego podatku dochodowego przekracza kwotę do zapłaty.

Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlegają kompensacie na poziomie sprawozdań jednostkowych poszczególnych spółek z Grupy.

8.6.3.6. Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe obejmują zarówno środki trwałe (aktywa, które są w stanie umożliwiającym ich funkcjonowanie zgodnie z zamierzeniem kierownictwa), jak też środki trwałe w budowie (aktywa, które są w trakcie budowy lub innego dostosowywania do funkcjonowania zgodnie z zamierzeniem kierownictwa).

Wartość początkową rzeczowych aktywów trwałych ustala się w cenie nabycia lub w koszcie wytworzenia z uwzględnieniem otrzymanych dotacji do aktywów. Cena nabycia lub koszt wytworzenia obejmują cenę zakupu oraz inne koszty bezpośrednio związane z przystosowaniem składnika rzeczowych aktywów trwałych do użytkowania. Na koszt wytworzenia lub cenę nabycia składnika rzeczowych aktywów trwałych składają się także szacunkowe koszty jego demontażu i usunięcia oraz koszty przeprowadzenia renowacji miejsca, w którym się znajdował, do których Grupa jest zobowiązana w związku z jego nabyciem lub wytworzeniem.

Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej sporządzanym na koniec okresu sprawozdawczego w wartości księgowej netto tj. cenę nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszony o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości, oraz otrzymane dotacje do aktywów.

Rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się metodą liniową, a w uzasadnionych przypadkach metodą naturalną (katalizatory, aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych).

Poszczególne części składowe rzeczowych aktywów trwałych, których wartość jest istotna w stosunku do wartości całego składnika rzeczowych aktywów trwałych, amortyzowane są oddzielnie, zgodnie z okresem ich użytkowania.

Stosowane są następujące typowe okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych:
Budynki i budowle                                                                      10-40 lat
Urządzenia techniczne i maszyny                                           4-35 lat
Środki transportu i pozostałe rzeczowe aktywa trwałe     2-20 lat

Metodę amortyzacji, wartość końcową oraz okres użytkowania składnika aktywów weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie).

Koszty istotnych remontów, napraw i okresowych przeglądów są zaliczane do rzeczowych aktywów trwałych i amortyzowane zgodnie z okresem ich użytkowania. Z kolei, koszty bieżącego utrzymania rzeczowych aktywów trwałych i ich konserwacji wpływają na zysk lub stratę okresu, w którym zostały poniesione.

Rzeczowe aktywa trwałe podlegają weryfikacji pod kątem utraty wartości jeżeli zaistniały okoliczności bądź zaszły zmiany, które wskazują na to, że wartość księgowa tych aktywów może nie być możliwa do odzyskania.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych ujmuje się w pozostałej działalności operacyjnej.

8.6.3.7. Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych

W ramach działalności poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych przyjmuje się następującą klasyfikację etapów:

Etap poszukiwania i oceny złóż obejmujący:

  • nabycie praw do poszukiwań złóż, poszukiwania złóż i rozpoznania złóż, które ujmuje się zgodnie z metodą skutecznych wysiłków,
  • nakłady na odwierty poszukiwawcze i rozpoznawcze oraz pozostałe nakłady (w tym akwizycja danych sejsmicznych, ich obróbka i interpretacja oraz analiza danych geologicznych i geofizycznych),
  • pozostałe nakłady, które można bezpośrednio przypisać do faz poszukiwań i rozpoznania złóż, które podlegają aktywowaniu. Jeżeli bezpośrednia alokacja do faz poszukiwań i rozpoznania złóż nie jest możliwa, pozostałe koszty ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.

Grupa dokonuje corocznego przeglądu nakładów poniesionych w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż w celu potwierdzenia dalszego zamiaru prowadzenia prac. Jeżeli prace poszukiwawcze i rozpoznawcze zakończą się niepowodzeniem, nakłady ujęte początkowo jako aktywa ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.

W momencie stwierdzenia technicznej wykonalności i ekonomicznej opłacalności wydobycia nakłady poniesione w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż (w tym również nakłady na nietrafione odwierty rozpoznawcze) przenosi się z pozycji aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych i ujmuje jako aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w ramach rzeczowych aktywów trwałych.

Etapy zagospodarowania i wydobycia złóż

Nakłady ponoszone w ramach etapów zagospodarowania i wydobycia złóż podlegają aktywowaniu i amortyzacji zgodnie z zasadami ogólnymi dla rzeczowych aktywów trwałych oraz zgodnie z zasadami ogólnymi dla kosztów finansowania zewnętrznego.

Aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych amortyzuje się przy zastosowaniu metody naturalnej, tj. proporcjonalnie do prognozy wydobycia zasobów mineralnych. Analogicznie rzeczowe aktywa trwałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej amortyzowane są metodą naturalną opartą na odpisaniu w ciężar kosztów kwoty amortyzacji przypadającej na jednostkę wydobytych zasobów mineralnych.

W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych złóż, na dzień sprawozdawczy dokonuje się ewentualnych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości lub ewentualnego odwrócenia dokonanych odpisów aktualizujących w następnych okresach sprawozdawczych.

W przypadku wykonania odwiertów rozpoznawczych na już eksploatowanym złożu, Grupa dokonuje analizy, czy aktywowane nakłady w pozycji rzeczowe aktywa trwałe umożliwią powstanie nowych otworów eksploatacyjnych. Jeśli w efekcie poniesionych nakładów nie powstaną nowe otwory eksploatacyjne, nakłady ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.

8.6.3.8. Wartości niematerialne

Składnik aktywów niematerialnych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu finansowym sporządzanym na koniec okresu sprawozdawczego w wartości księgowej netto z uwzględnieniem otrzymanych dotacji do aktywów.

Wartości niematerialne o określonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową począwszy od chwili, gdy są one gotowe do użycia, tzn. od momentu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z zamierzeniami kierownictwa przez okres odpowiadający szacowanemu okresowi ich użytkowania.

Typowe okresy użytkowania wartości niematerialnych wynoszą od 2 do 15 lat dla koncesji, licencji, praw do patentów oraz podobnych wartości i od 2 do 10 lat dla oprogramowania.

Metodę amortyzacji oraz okres użytkowania składnika wartości niematerialnych weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie). Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji. Ich wartość pomniejszana jest o ewentualne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Ponadto, w każdym okresie sprawozdawczym, należy dokonać weryfikacji, czy zdarzenia i okoliczności nadal potwierdzają ocenę, że okres użytkowania tego składnika aktywów jest nieokreślony.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartości niematerialnych ujmuje się w pozostałej działalności operacyjnej.

8.6.3.8.1. Wartość firmy

Na dzień połączenia jednostek gospodarczych wartość firmy podlega przypisaniu do ośrodków wypracowujących środki pieniężne (CGU) jednostki przejmującej, które zgodnie z oczekiwaniami, mają odnieść korzyści z tytułu synergii uzyskanej w wyniku takiego połączenia, bez względu na to, czy zostały do nich przypisane także inne składniki aktywów lub zobowiązań jednostki przejmowanej.

Jednostka przejmująca wycenia wartość firmy w kwocie ustalonej na dzień przejęcia pomniejszonej o łączne dotychczasowe odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

Ośrodek wypracowujący środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy, corocznie poddaje się testom na utratę wartości, a także wówczas, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę jego wartości. Straty z tytułu utraty wartości firmy nie odwraca się w kolejnym okresie.

8.6.3.8.2. Prawa majątkowe

Główną pozycją praw majątkowych są uprawnienia do emisji CO2, które ujmowane są jako wartości niematerialne nie podlegające amortyzacji (z uwagi na wysoką wartość końcową) i podlegają analizie pod kątem utraty wartości.

Otrzymane nieodpłatnie uprawnienia ujmuje się i prezentuje w szyku rozwartym w wartościach niematerialnych w korespondencji z przychodami przyszłych okresów w wartości godziwej ustalonej na dzień ich zarejestrowania. Zakupione uprawnienia ujmowane są w wartościach niematerialnych w cenie nabycia i nie podlegają amortyzacji (z uwagi na wysoką wartość końcową), lecz podlegają analizie pod kątem utraty wartości.

Na szacowaną w okresie sprawozdawczym emisję CO2 tworzy się rezerwę w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty).

Dotacje rozlicza się w systematyczny sposób w poszczególnych okresach sprawozdawczych, aby zapewnić współmierność z odnośnymi kosztami, które dotacje mają w zamierzeniu kompensować.

Rozchód uprawnień ujmowany jest według metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło) w ramach poszczególnych rodzajów uprawnień (EUA, ERU, CER).

Do praw majątkowych zalicza się ponadto uprawnienia do energii kolorowych.

8.6.3.9. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia, czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości lub odwrócenie odpisu aktualizującego któregoś ze składników aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (tzw. CGU – cash generating unit).

W sytuacji wystąpienia przesłanek, Grupa szacuje wartość odzyskiwalną składnika aktywów lub CGU poprzez ustalenie wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży lub wartości użytkowej z zastosowaniem właściwej stopy dyskonta, w zależności od tego, która z nich jest wyższa.

Aktywa, które samodzielnie nie generują przepływów pieniężnych, grupuje się na najniższym poziomie, na jakim powstają przepływy pieniężne niezależne od przepływów z innych aktywów (CGU). Wartość odzyskiwalna ustalana jest na poziomie CGU, do którego dany składnik aktywów należy.

8.6.3.10. Zapasy

Zapasy, w tym zapasy obowiązkowe są to produkty, półprodukty i produkty w toku, towary i materiały.

Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na moment początkowego ujęcia według kosztu wytworzenia. Przez koszty wytworzenia należy rozumieć koszty wsadu i koszty przerobu produktów, półproduktów i produktów w toku przypadających na okres ich wytworzenia. Koszty wytworzenia obejmują także alokację stałych i zmiennych pośrednich kosztów produkcji, ustalonych dla normalnego poziomu produkcji.

Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego według kosztu wytworzenia lub też według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa.

Rozchody produktów, półproduktów i produktów w toku ujmuje się według średnioważonych kosztów ich wytworzenia.

Towary i materiały wycenia się na moment początkowego ujęcia w cenie nabycia natomiast na koniec okresu sprawozdawczego w cenie nabycia lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa.

Wartość początkowa zapasów jest korygowana o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne ich dotyczących.

Rozchody towarów i materiałów ujmuje się według cen średnioważonych nabycia.

Testy sprawdzające utratę wartości poszczególnych pozycji zapasów przeprowadza się na bieżąco w trakcie okresu sprawozdawczego. Przecenie do poziomu cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania podlegają zapasy, które utraciły swoje cechy użytkowe, przydatność lub spadły ich ceny sprzedaży.

Wartości materiałów przeznaczonych do wykorzystania w procesie produkcji nie odpisuje się poniżej ceny nabycia, jeżeli oczekuje się, że produkty, do produkcji których będą wykorzystane, zostaną sprzedane za kwoty wyższe lub równe kosztom wytworzenia.

Jeżeli jednak koszt wytworzenia produktów będzie wyższy od wartości netto możliwej do uzyskania, wartość materiałów odpisuje się do poziomu wartości netto możliwej do uzyskania.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów ujmuje się w koszcie własnym sprzedaży.

8.6.3.11. Należności

Należności, w tym należności z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji, a następnie według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej z uwzględnieniem odpisów aktualizujących należności wątpliwe.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości należności tworzone są w oparciu o indywidualne analizy z uwzględnieniem wartości posiadanego zabezpieczenia oraz wartości możliwej do zrealizowania kompensaty wzajemnych wierzytelności.

Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość należności ujmowane jest w pozostałej działalności operacyjnej dla należności głównych oraz w działalności finansowej dla odsetek za nieterminową płatność.

8.6.3.12. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne obejmują gotówkę w kasie i na rachunkach bankowych. Ekwiwalenty środków pieniężnych są krótkoterminowymi inwestycjami o dużej płynności (o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy), łatwo wymienialnymi na określone kwoty środków pieniężnych oraz narażonymi na nieznaczne ryzyko zmiany wartości.

Wycenę i rozchód środków pieniężnych w walutach obcych ustala się przy zastosowaniu metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło).

8.6.3.13. Kapitał własny

8.6.3.13.1. Kapitał podstawowy

Kapitał podstawowy stanowi kapitał wniesiony przez akcjonariuszy i jest wykazywany według wartości nominalnej, w wysokości zgodnej z aktem założycielskim Jednostki Dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.

Kapitał podstawowy na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.

8.6.3.13.2. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej

Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki ceny emisyjnej akcji powyżej ich wartości nominalnej pomniejszonej o koszty tej emisji. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.

8.6.3.13.3. Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń

Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wynika z wyceny i z rozliczenia instrumentów zabezpieczających spełniających wymogi rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Grupa stosuje rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych w celu zabezpieczenia przed ryzykiem towarowym, ryzykiem zmian kursów walutowych i ryzykiem zmian stóp procentowych. Zmiany wartości godziwej, które stanowią część nieefektywną powiązania zabezpieczającego ujmuje się w wyniku finansowym.

8.6.3.13.4. Różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych

Różnice kursowe z przeliczenia jednostek podporządkowanych obejmują efekt przeliczenia sprawozdań finansowych zagranicznych spółek Grupy na PLN w ramach procedur konsolidacyjnych.

8.6.3.13.5. Zyski zatrzymane

Zyski zatrzymane obejmują:

  • kapitał zapasowy tworzony i wykorzystywany zgodnie z Ustawą Kodeks Spółek Handlowych,
  • zyski i straty aktuarialne dotyczące świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia,
  • zysk/stratę bieżącego okresu sprawozdawczego,
  • pozostałe kapitały tworzone i wykorzystywane według zasad określonych przepisami prawa.

8.6.3.14. Zobowiązania

Zobowiązania, w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej powiększonej, w przypadku zobowiązania finansowego niekwalifikowanego jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, a następnie według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

8.6.3.15. Rezerwy

Rezerwy tworzy się w wysokości stanowiącej najbardziej właściwy szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obowiązku obecnego na koniec okresu sprawozdawczego.

Wysokość rezerw jest weryfikowana na bieżąco w trakcie okresu sprawozdawczego w celu skorygowania ich do wysokości szacunków zgodnych ze stanem wiedzy na ten dzień.

8.6.3.15.1. Ryzyko środowiskowe

Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu kosztów rekultywacji skażonego środowiska gruntowo-wodnego lub eliminacji szkodliwych substancji w przypadku występowania prawnego lub zwyczajowo oczekiwanego obowiązku wykonania tych czynności. Wysokość rezerw podlega okresowej weryfikacji na podstawie ocen zanieczyszczenia obiektów.

8.6.3.15.2. Nagrody jubileuszowe oraz świadczenia po okresie zatrudnienia

Zgodnie z obowiązującymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do nagród jubileuszowych wypłacanych po przepracowaniu określonej liczby lat oraz odpraw emerytalnych i rentowych wypłacanych w momencie przejścia na emeryturę lub rentę. Wysokość nagród jubileuszowych oraz odpraw emerytalnych i rentowych zależy od stażu pracy oraz średniego wynagrodzenia pracownika.

Nagrody jubileuszowe zalicza się do innych długoterminowych świadczeń pracowniczych, natomiast odprawy emerytalne i rentowe zalicza się do programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia.

Rezerwy są szacowane przez niezależnego aktuariusza i przeszacowywane w przypadku wystąpienia istotnych przesłanek mających wpływ na ich wysokość z uwzględnieniem m.in. rotacji zatrudnienia i planowanego wzrostu wynagrodzeń.

Zyski i straty aktuarialne od świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmuje się w składnikach innych całkowitych dochodów a od pozostałych świadczeń pracowniczych, ujmuje się w wyniku finansowym.

8.6.3.15.3. Emisje CO2, certyfikaty energetyczne

Główną pozycję stanowią szacowane koszty emisji CO2. w okresie sprawozdawczym, na które Grupa tworzy rezerwę w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty). Wartość rezerwy ustala się w oparciu o wartości uprawnień ujętych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej z uwzględnieniem zasady FIFO, a w przypadku niedoboru uprawnień na podstawie cen zakupu uprawnień określonych w zawartych kontraktach terminowych lub rynkowych notowań uprawnień do emisji na dzień sprawozdawczy.

8.6.3.15.4. Pozostałe rezerwy

Pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na toczące się postępowania sądowe i tworzone są na bazie wszystkich dostępnych informacji, w tym opinii niezależnych ekspertów. Grupa tworzy rezerwy w przypadku, gdy na koniec okresu sprawozdawczego na Grupie ciąży obowiązek wynikający ze zdarzeń przeszłych, który można wiarygodnie oszacować i gdy jest prawdopodobne, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wydatkowania środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne.

Jeżeli występowanie obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego jest mało prawdopodobne, Grupa ujawnia informację o zobowiązaniu warunkowym, chyba że możliwość rozchodu zasobów stanowiących korzyści ekonomiczne jest znikoma.

8.6.3.16. Dotacje rządowe

Przez dotację rządową rozumie się przekazanie Grupie przez rząd, agencję rządową oraz inny podobny organ państwowy środków w zamian za spełnienie w przeszłości lub przyszłości pewnych warunków.

Dotacje rządowe są ujmowane, jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią warunki.

Dotacje dotyczące pozycji kosztowych (np. koszty emisji CO2) są ujmowane jako pomniejszenie kosztów w momencie ich poniesienia. Nadwyżkę otrzymanej dotacji ponad wartość odpowiednich kosztów ujmuje się w pozostałych przychodach operacyjnych.

Dotacje dotyczące składników aktywów są ujmowane jako pomniejszenie wartości księgowej składnika aktywów i jako przychód na przestrzeni okresu użytkowania składnika aktywów podlegającego amortyzacji poprzez zmniejszone odpisy amortyzacyjne.

8.6.3.17. Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

Grupa dokonała wyboru prezentacji w ramach sprawozdania z przepływów pieniężnych i stosuje następujące zasady:

  • przepływy pieniężne z działalności operacyjnej wykazuje metodą pośrednią,
  • składniki środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych i w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej są tożsame,
  • otrzymane dywidendy wykazuje w przepływach z działalności inwestycyjnej,
  • wypłacone dywidendy akcjonariuszom jednostki dominującej i udziałowcom niekontrolującym wykazuje w przepływach z działalności finansowej,
  • zapłacone odsetki i prowizje z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek, wyemitowanych obligacji oraz leasingu finansowego wykazuje w przepływach z działalności finansowej, pozostałe zapłacone odsetki wykazuje w przepływach z działalności operacyjnej,
  • wpływy i wydatki z tytułu rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych, które nie są uznane za pozycję zabezpieczającą prezentuje w działalności inwestycyjnej.

8.6.3.18. Instrumenty finansowe

8.6.3.18.1. Wycena aktywów i zobowiązań finansowych

W momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych według wartości godziwej powiększonej, w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego niekwalifikowanych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy (tj. przeznaczone do obrotu), o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych.

Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, z wyjątkiem instrumentów pochodnych, które są wyceniane według wartości godziwej.

Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają zasad rachunkowości zabezpieczeń są odnoszone w zysk lub stratę okresu sprawozdawczego.

8.6.3.18.2. Rachunkowość zabezpieczeń

Instrumenty pochodne, wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające, od których oczekuje się, że wynikające z nich przepływy pieniężne skompensują zmiany przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej ujmuje się zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.

Grupa ocenia efektywność zabezpieczenia przepływów pieniężnych zarówno w momencie ustanowienia zabezpieczenia jak i w okresach późniejszych, co najmniej na każdy koniec okresu sprawozdawczego. W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, Grupa ujmuje w innych całkowitych dochodach część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym, która stanowi efektywne zabezpieczenie, natomiast nieefektywną część ujmuje w wyniku finansowym.

Do oceny efektywności zabezpieczenia Grupa wykorzystuje metody statystyczne, w tym w szczególności analizę regresji.

Jeśli zabezpieczana planowana transakcja skutkuje ujęciem składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego, związane z nią zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach, przenosi się do zysku lub straty w tym samym okresie albo w okresach, w których nabyty składnik aktywów lub przyjęte zobowiązanie mają wpływ na zysk lub stratę.

Jednakże, jeśli Grupa oczekuje, że całość lub część strat ujętych w innych całkowitych dochodach nie będzie odzyskana w przyszłych okresach ujmuje w zysku lub stracie kwotę, co do której oczekuje się, że nie będzie odzyskana.

Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem składnika aktywów niefinansowych lub zobowiązania niefinansowego, albo planowana transakcja związana ze składnikiem aktywów niefinansowych lub zobowiązaniem niefinansowym staje się uprawdopodobnionym przyszłym zobowiązaniem, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i włącza je do początkowego kosztu nabycia lub do innej wartości księgowej składnika aktywów lub zobowiązania.

Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem przychodów ze sprzedaży wyrobów, towarów, materiałów lub usług, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i koryguje powyższe przychody.

8.6.3.19. Ustalanie wartości godziwej

Grupa wykorzystuje w maksymalnym stopniu obserwowalne dane wejściowe i w minimalnym stopniu uwzględnia nieobserwowalne dane wejściowe, aby osiągnąć cel wyceny wartości godziwej, którym jest oszacowanie ceny, która zostałaby osiągnięta w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach przeniesienia zobowiązania lub instrumentu kapitałowego między uczestnikami rynku na dzień wyceny i w aktualnych warunkach rynkowych.

Grupa wycenia instrumenty pochodne w wartości godziwej przy zastosowaniu modeli wyceny instrumentów finansowych, wykorzystując ogólnie dostępne kursy walutowe, stopy procentowe, krzywe forward i zmienności dla walut i towarów pochodzące z aktywnych rynków.

Wartość godziwa instrumentów pochodnych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a transakcyjną.

Terminowych kursów wymiany walut nie modeluje się jako osobnego czynnika ryzyka, ale wyprowadza z kursu spot i odpowiedniej terminowej stopy procentowej dla waluty obcej w stosunku do PLN.

Instrumenty pochodne wykazywane są jako aktywa w przypadku gdy ich wycena jest dodatnia oraz jako zobowiązania w przypadku wyceny ujemnej.

8.6.3.20. Leasing

Przez umowę leasingu rozumie się umowę, na mocy której w zamian za opłatę lub serię opłat, leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do używania składnika aktywów przez uzgodniony okres.

Aktywa używane na podstawie umowy leasingu finansowego, a więc umowy, która przenosi ryzyko i korzyści z tytułu posiadania przedmiotu leasingu na leasingobiorcę zalicza się do aktywów leasingobiorcy.

Aktywa używane na podstawie umowy leasingu operacyjnego, a więc umowy, która nie przenosi ryzyka i korzyści z tytułu posiadania przedmiotu leasingu na leasingobiorcę zalicza się do aktywów leasingodawcy. Ustalenie czy następuje przekazanie ryzyka i korzyści zależy od oceny istoty treści ekonomicznej transakcji.

8.6.3.21. Aktywa i zobowiązania warunkowe

Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o aktywach warunkowych jeśli wpływ korzyści ekonomicznych jest praktycznie pewny. Jeśli jest to wykonalne w praktyce, Grupa szacuje skutki finansowe aktywów warunkowych, wyceniając je zgodnie z zasadami obowiązującymi przy wycenie rezerw.

Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o zobowiązaniach warunkowych jeśli wypływ korzyści ekonomicznych jest prawdopodobny, chyba że prawdopodobieństwo wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne jest znikome.

8.7. ISTOTNE WARTOŚCI OPARTE NA OSĄDACH I SZACUNKACH

Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga od Zarządu dokonania profesjonalnych osądów oraz szacunków i założeń, które mają wpływ na prezentowane wartości aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów. Szacunki oraz związane z nimi założenia opierają się na doświadczeniu historycznym oraz innych czynnikach, które są uznawane za racjonalne w danych okolicznościach, a ich wyniki dają podstawę profesjonalnego osądu, co do wartości księgowej aktywów i zobowiązań, która nie wynika bezpośrednio z innych źródeł.

W istotnych kwestiach Zarząd dokonując osądów, szacunków czy też przyjmując założenia może opierać się na opiniach niezależnych ekspertów. Osądy, szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej weryfikacji.

8.7.1. Profesjonalny osąd

Nakłady na aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych

Stosowanie polityki rachunkowości Grupy w odniesieniu do nakładów poniesionych na aktywa z tytułu poszukiwania złóż i oceny zasobów mineralnych wymaga oceny, czy przyszłe korzyści ekonomiczne, będące wynikiem wydobycia lub sprzedaży są prawdopodobne bądź nie istnieją jeszcze przesłanki pozwalające na oszacowanie zasobów. Przy oszacowaniu zasobów Grupa dokonuje estymacji przyszłych zdarzeń i okoliczności, w tym określenia czy wydobycie będzie uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia.

Instrumenty finansowe

Zarząd dokonuje osądu w zakresie klasyfikacji instrumentów finansowych, oceny charakteru i zakresu ryzyk związanych z instrumentami finansowymi oraz zastosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych. Instrumenty finansowe klasyfikuje się do poszczególnych kategorii w zależności od celu ich nabycia oraz charakteru nabywanych walorów. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 8.4.

Inwestycje w jednostkach zależnych i współkontrolowanych

Grupa, niezależnie od charakteru jej zaangażowania w danej jednostce (jednostce, w której dokonano inwestycji) określa swój status oceniając, czy sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji, a także ocenia czy sprawuje współkontrolę we wspólnym przedsięwzięciu biorąc pod uwagę wszystkie fakty i okoliczności. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 9.

8.7.2. Szacunki

Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych

Grupa szacuje wielkość zasobów na podstawie interpretacji dostępnych danych geologicznych i na bieżąco je weryfikuje w oparciu o kolejne odwierty poszukiwawcze, rozpoznawcze, próbną eksploatację, rzeczywiste wydobycie (produkcję) oraz czynniki ekonomiczne takie jak: ceny węglowodorów, warunki umowne czy plany inwestycyjne. Grupa dokonuje także szacunków kosztów niezbędnych do poniesienia w celu likwidacji odwiertów produkcyjnych i infrastruktury związanej z nimi.

Szacowane okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Jak opisano w nocie 8.6.3.6 oraz 8.6.3.8 Grupa weryfikuje przewidywane okresy użytkowania składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych co najmniej na koniec każdego roku. Zastosowanie w 2015 roku okresów użytkowania składników rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych z 2014 roku nie spowodowałoby istotnych zmian kosztów amortyzacji.

Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Zarząd dokonuje oceny, czy istnieją przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości pojedynczych składników aktywów lub ośrodków wypracowujących środki pieniężne. Stwierdzenie utraty wartości wymaga oszacowania wartości odzyskiwalnej. Dodatkowe informacje, w tym analiza wrażliwości wartości użytkowej oraz opis przyjętych założeń, przedstawiono w notach 8.2.1, 8.2.2, 8.2.4.

Wartości netto możliwe do uzyskania ze sprzedaży zapasów

Odpisy wartości zapasów wymagają oszacowania ich wartości netto możliwych do uzyskania bazując na najbardziej aktualnych cenach sprzedaży na moment dokonania szacunku. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 8.2.6.

Utrata wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności

Zarząd dokonuje oceny, czy istnieją przesłanki wskazujące na możliwość wystąpienia utraty wartości należności uwzględniając przyjęte procedury wewnętrzne, w tym biorąc pod uwagę indywidualnie oceny kontrahentów pod kątem ryzyka kredytowego. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 8.4.5.4.

Aktywa warunkowe

Na bazie posiadanych polis ubezpieczeniowych Grupa szacuje wartość odszkodowania z tytułu awarii instalacji do produkcji etylenu w Grupie Unipetrol. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 8.5.4.

8.8. INFORMACJE O ISTOTNYCH POSTĘPOWANIACH TOCZĄCYCH SIĘ PRZED SĄDEM, ORGANEM WŁAŚCIWYM DLA POSTĘPOWANIA ARBITRAŻOWEGO LUB ORGANEM ADMINISTRACJI

Na dzień 31 grudnia 2015 roku spółki Grupy ORLEN były stroną w następujących istotnych postępowaniach toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej:

8.8.1. Postępowania, w których spółki z Grupy ORLEN są stroną pozwaną

8.8.1.1. Postępowania, których wartość stanowi więcej niż 10% kapitałów własnych Emitenta

Ryzyko dotyczące zbycia aktywów i wierzytelności w związku z nabyciem akcji Unipetrol

Sprawa dotyczy zapłaty odszkodowania z tytułu szkód będących między innymi wynikiem zarzucanych PKN ORLEN przez Agrofert Holding a.s. (Agrofert) czynów nieuczciwej konkurencji oraz rzekomo bezprawnego naruszenia dobrego imienia firmy Agrofert w związku z nabyciem przez PKN ORLEN akcji spółki UNIPETROL a.s. Wyrokiem z dnia 21 października 2010 roku Trybunał Arbitrażowy w Pradze oddalił w całości powództwo Agrofert przeciwko PKN ORLEN o zapłatę 3 069 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 19 464 mln CZK) wraz z odsetkami oraz zobowiązał Agrofert do pokrycia kosztów postępowania poniesionych przez PKN ORLEN. W dniu 3 października 2011 roku PKN ORLEN otrzymał z sądu powszechnego w Pradze (Republika Czeska) skargę Agrofert o uchylenie wyroku Sądu Arbitrażowego przy Czeskiej Izbie Gospodarczej i Czeskiej Izbie Rolnej w Pradze wydanego dnia 21 października 2010 roku. Skarga ta została oddalona przez sąd w Pradze wyrokiem z dnia 24 stycznia 2014 roku. W dniu 7 kwietnia 2014 roku Agrofert złożył apelację od powyższego wyroku. W dniu 7 kwietnia 2015 roku sąd apelacyjny oddalił apelację Agrofert i tym samym potwierdził wcześniejsze orzeczenie sądu z dnia 24 stycznia 2014 roku, oddalające skargę Agrofert o uchylenie wyroku Sądu Arbitrażowego przy Czeskiej Izbie Gospodarczej i Czeskiej Izbie Rolnej w Pradze z dnia 21 października 2010 roku. W dniu 4 września 2015 roku Agrofert odwołał się do Sądu Najwyższego od wyroku sądu oddalającego apelację. Postępowanie odwoławcze jest w toku.

PKN ORLEN uważa, że rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Sądu Arbitrażowego z dnia 21 października 2010 roku, w wyroku sądu powszechnego w Pradze z dnia 24 stycznia 2014 roku oraz w wyroku sądu apelacyjnego z dnia 7 kwietnia 2015 roku są słuszne i podejmie wszelkie niezbędne środki prawne w celu utrzymania ich w mocy.

8.8.1.2. Pozostałe istotne postępowania, których łączna wartość nie przekracza 10% kapitałów własnych Emitenta

Postępowania podatkowe w ORLEN Południe S.A. (dawniej Rafineria Trzebinia S.A.)

W dniach 14 maja 2014 oraz 20 maja 2014 roku spółka otrzymała decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie określające zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące: maj - sierpień 2004 roku na kwotę 132 mln PLN. Rafineria Trzebinia S.A. zapłaciła całość zobowiązania wraz z należnymi odsetkami. Jednocześnie wykorzystane zostały utworzone na ten cel w latach poprzednich rezerwy. Rafineria Trzebinia S.A. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie na decyzje określające zobowiązanie podatkowe za miesiące: maj – sierpień 2004 roku. Dnia 26 lutego 2015 roku ogłoszono wyrok WSA w Krakowie oddalający skargi spółki. W dniu 5 maja 2015 roku spółka złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi kasacyjne od wyroku WSA, które nie zostały rozpatrzone do dnia zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego.

Wobec wydania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu orzeczenia w podobnej sprawie spółka złożyła wnioski o wznowienia postępowania administracyjnego. Dyrektor Izby Celnej w Krakowie na mocy decyzji wydanych w dniu 23 lipca 2015 roku odmówił wznowienia postępowania ze względu na toczące się postępowanie przed NSA w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami za maj – sierpień. Od decyzji Dyrektora Izby Celnej w Krakowie odmawiających wznowienia postępowania spółka złożyła odwołania, które zostały oddalone. Spółka złożyła skargi na powyższe decyzje w dniu 16 listopada 2015 roku, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wyrokiem z dnia 11 lutego 2016 roku. Do dnia zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego spółka nie otrzymała pisemnego uzasadnienia wyroku.

Opłata przesyłowa w rozliczeniach z ENERGA – OPERATOR S.A. (następcą prawnym Zakładu Energetycznego Płock S.A.)

Postępowanie sądowe dotyczy rozliczenia spornej opłaty systemowej PKN ORLEN z ENERGA - OPERATOR S.A. za okres od dnia 5 lipca 2001 roku do dnia 30 czerwca 2002 roku. ENERGA – OPERATOR S.A. dochodzi od PKN ORLEN zapłaty kwoty 46 mln PLN powiększonej o odsetki ustawowe. W toku ponownego rozpoznania sprawy została sporządzona opinia biegłego sądowego w zakresie wariantowego wyliczenia szkody. Sąd Okręgowy w Warszawie (jako sąd pierwszej instancji) wyrokiem z dnia 27 października 2014 roku zasądził od PKN ORLEN na rzecz ENERGA – OPERATOR S.A. kwotę 46 mln PLN wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 30 czerwca 2004 roku do dnia zapłaty. Wyrok nie jest prawomocny. PKN ORLEN złożył apelację od tego wyroku. 12 listopada 2015 roku odbyła się pierwsza rozprawa przed Sądem Apelacyjnym. Oczekiwane jest wyznaczenie kolejnej rozprawy.

W dniu 29 czerwca 2015 roku PKN ORLEN otrzymał kolejne powództwo w tej sprawie, w którym ENERGA – OPERATOR S.A. domaga się dodatkowo kwoty około 13,3 mln PLN. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w Łodzi. W dniu 10 lipca 2015 roku złożono odpowiedź na pozew, w której zakwestionowano powództwo jako nieuzasadnione. W dniu 22 grudnia 2015 roku Sąd Okręgowy w Łodzi ogłosił wyrok, w którym oddalił żądanie ENERGA-OPERATOR S.A. zasądzenia od PKN ORLEN kwoty 13 mln PLN i zasądził od ENERGA-OPERATOR S.A. na rzecz PKN ORLEN zwrot kosztów procesu. W dniu 29 stycznia 2016 roku ENERGA-OPERATOR S.A. złożyła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi.

Pozew I.P.-95 s.r.o. przeciwko UNIPETROL RPA s.r.o. o odszkodowanie

W dniu 23 maja 2012 roku UNIPETROL RPA s.r.o. otrzymał z Sądu Okręgowego w Ostrawie pozew spółki I.P.-95 s.r.o. o odszkodowanie związane ze złożeniem przez UNIPETROL RPA s.r.o. w listopadzie 2009 roku wniosku o ogłoszenie upadłości spółki I.P.-95 s.r.o. Łączna wartość pozwu wynosi około 282 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada 1 789 mln CZK). UNIPETROL RPA s.r.o. jest jednym z 8 podmiotów pozwanych solidarnie o zapłatę wyżej wymienionej kwoty. W ocenie UNIPETROL RPA s.r.o. roszczenie jest bezpodstawne. Sąd w Ostrawie rozstrzyga obecnie dalsze kwestie proceduralne.

Roszczenie OBR S.A. o odszkodowanie

W dniu 5 września 2014 roku spółka OBR S.A. wystąpiła przeciwko PKN ORLEN do Sądu Okręgowego w Łodzi z pozwem o zapłatę z tytułu zarzucanego naruszenia przez PKN ORLEN praw do patentu: „Sposób rozdziału produktów procesu hydroodsiarczania ciężkiej pozostałości po próżniowej destylacji ropy naftowej”. Kwota roszczenia w pozwie została oszacowana przez OBR S.A. na kwotę około 83 mln PLN. Żądanie pozwu obejmuje zasądzenie od PKN ORLEN na rzecz OBR S.A. sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej rynkowej wartości opłaty licencyjnej za korzystanie z rozwiązania objętego ww. patentem oraz zasądzenie obowiązku zwrotu korzyści uzyskanych na skutek stosowania tego rozwiązania. W dniu 16 października 2014 roku PKN ORLEN złożył odpowiedź na pozew. Wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda pismem procesowym z dnia 11 grudnia 2014 roku na kwotę około 247 mln PLN. Postanowieniem sądu z dnia 21 maja 2015 roku strony zostały skierowane do mediacji. Mediacja jest w toku. W ocenie PKN ORLEN roszczenie o naruszenie patentu jest bezpodstawne.

8.8.2. Postępowania, w których spółki z Grupy ORLEN są stroną pozywającą

Postępowanie o naprawienie szkody poniesionej przez ORLEN Południe S.A. (dawniej Rafineria Trzebinia S.A.)

ORLEN Południe S.A. występuje jako oskarżyciel posiłkowy w sprawie karnej z 2010 roku dotyczącej nadużyć związanych z wykonaniem inwestycji – instalacji do estryfikacji olejów roślinnych, w wyniku których Rafineria Trzebinia S.A. miała ponieść szkodę szacowaną na 79 mln PLN. Spółka złożyła wniosek o orzeczenie wobec oskarżonych obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody. W toku jest postępowanie karne dotyczące zarzucanego oskarżonym działania na szkodę spółki. Odbywają się kolejne terminy rozpraw, na których wyjaśnienia składa jeden z oskarżonych. Sąd wyznaczył kolejny termin rozprawy na dzień 31 marca 2016 roku celem kontynuowania przesłuchania oskarżonego.

Postępowanie z powództwa ORLEN Lietuva o naprawienie szkody z tytułu wypadku w Terminalu w Butingė

AB ORLEN Lietuva jest stroną powodową w postępowaniu przeciwko RESORT MARITIME S.A., The London Steamship Owners’ Mutual Insurance Association Limited, Sigma Tankers Inc., Cardiff Maritime Inc., Heidenreich Marine, Heidenreich Maritime Inc. oraz Heidmar Inc. o zapłatę odszkodowania za szkodę spowodowaną kolizją tankowca z infrastrukturą przeładunkową Terminala w Butingė w dniu 29 grudnia 2005 roku. Postępowanie zostało wszczęte w grudniu 2006 roku. Łączna kwota roszczenia wynosi około 74 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada około 17,26 mln EUR). W październiku 2014 roku strony uzgodniły przeniesienie sprawy pod jurysdykcję sądów angielskich. Spółka oczekuje na wyznaczenie terminu następnych czynności procesowych.

Postępowania podatkowe w UNIPETROL RPA

UNIPETROL RPA s.r.o jako następca prawny CHEMOPETROL a.s. wystąpił w 2010 roku do urzędu skarbowego o zwrot podatku dochodowego zapłaconego przez CHEMOPETROL a.s. za rok 2005 w związku z zakwestionowaniem przez organy podatkowe możliwości wykorzystania ulgi inwestycyjnej. Wartość przedmiotu sporu wynosi około 52 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada około 325 mln CZK). Sprawa była już kilkukrotnie rozpatrywana przez organy podatkowe i sądy w toku instancji odwoławczych. W dniu 14 października 2015 roku czeski naczelny sąd administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej UNIPETROL RPA s.r.o. uchylił wyrok Sądu w Usti nad Labem z dnia 25 lutego 2015 roku i zdecydował zwrócić sprawę do tegoż sądu w celu jej ponownego rozpatrzenia. Oczekiwane jest wydanie decyzji przez Sąd w Usti nad Labem.

Postępowanie arbitrażowe przeciwko Basell Europe Holding B.V.

W dniu 20 grudnia 2012 roku PKN ORLEN przesłał do Basell Europe Holdings B.V. wezwanie wszczynając postępowanie arbitrażowe przed Trybunałem Arbitrażowym ad hoc w Londynie o odszkodowanie w związku z Umową Joint Venture zawartą w 2002 roku pomiędzy PKN ORLEN a Basell Europe Holdings B.V. Roszczenia wynikają ze stosowania przez Basell Sales & Marketing Company tzw. Cash Discounts efektywnie wpływających na obniżenie ceny produktów płatnej na rzecz Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. W dniu 27 lutego 2014 roku PKN ORLEN złożył swoje stanowisko w sprawie, w którym wnosi m.in. o zasądzenie od Basell Europe Holdings B.V. na rzecz Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. kwoty około 128 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada około 30 mln EUR) powiększonej o odsetki lub alternatywnie o zasądzenie od Basell Europe Holdings B.V. na rzecz PKN ORLEN kwoty około 57 mln PLN z zastrzeżeniem, że kwoty mogą być zaktualizowane w toku postępowania arbitrażowego. W dniu 10 kwietnia 2014 roku PKN ORLEN złożył wniosek o zawieszenie postępowania arbitrażowego do dnia 1 listopada 2014 roku. Basell Europe Holdings B.V. przychylił się do tego wniosku. W dniu 23 kwietnia 2014 roku strony otrzymały decyzję Trybunału w sprawie zawieszenia postępowania do dnia 1 listopada 2014 roku. W dniu 1 listopada 2014 roku postępowanie arbitrażowe zostało wznowione. W dniach 24-26 marca 2015 roku w Londynie odbyła się rozprawa dowodowa, podczas której strony podsumowały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe oraz przesłuchani zostali niektórzy świadkowie i biegli. W dniu 27 marca 2015 roku Trybunał Arbitrażowy wydał zarządzenie proceduralne, w którym ustalił dalszy harmonogram postępowania, w tym porządek składania dalszych pism procesowych przez strony. W dniu 29 maja 2015 roku obie strony złożyły pisma, w których odniosły się do stanowiska strony przeciwnej w zakresie podsumowania sprawy. Ponadto strony wniosły o zasądzenie wydatków i kosztów poniesionych w związku z postępowaniem arbitrażowym. Nie przewiduje się dalszej wymiany pism procesowych. Strony oczekują na wydanie wyroku.

Spór pomiędzy ORLEN Lietuva i Lietuvos Geležinkeliai

W dniu 31 grudnia 2014 roku ORLEN Lietuva złożyła w sądzie arbitrażowym w Wilnie wniosek o wszczęcie postępowania arbitrażowego przeciwko spółce Lietuvos Gelezinkeliai („LG”). Obecnie w postępowaniu tym ORLEN Lietuva domaga się przeliczenia taryf za przewozy kolejowe zgodnie z zawartą z LG umową. Uwzględnienie żądania ORLEN Lietuva skutkowałoby uzyskaniem przez tę spółkę oszczędności (odszkodowania) w wysokości oszacowanej na 31 grudnia 2015 roku na kwotę nie niższą niż 162 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada kwocie 38 mln EUR) z tytułu nienależytego wykonywania przez LG umowy o przewozy kolejowe poprzez stosowanie zawyżonych stawek. Kwota roszczenia podlega aktualizacji stosownie do skali działalności wykonywanej na podstawie przedmiotowej umowy.

Jednocześnie, do 31 grudnia 2015 roku zostały wszczęte 4 postępowania sądowe w których LG domaga się od ORLEN Lietuva zapłaty około 77 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2015 roku (co odpowiada około 18 mln EUR) z tytułu opłat za przewozy kolejowe. Trzy z wyżej opisanych postępowań zostały połączone, a następnie sąd zdecydował, że połączona sprawa nie będzie rozpatrywana przez sąd państwowy ponieważ priorytet ma jurysdykcja sądu arbitrażowego. Postępowanie w czwartej sprawie zostało zawieszone przez sąd do czasu gdy sąd arbitrażowy podejmie decyzję w sprawie powództwa Orlen Lietuva. LG odwołało się od wyżej wymienionych decyzji sądów państwowych. Oczekiwane jest wyznaczenie terminu rozprawy w instancji odwoławczej.

Zobacz także

Opis istotnych czynników mających wpływ na dane finansowe za 2015 rokWyniki finansowe

więcej

Wydarzenia po zakończeniu okresu sprawozdawczegoWyniki finansowe

więcej

Oświadczenia zarządu i zatwierdzenie sprawozdania finansowegoWyniki finansowe

więcej

Adres jest już dodany.
Adresu nie ma już w schowku.
Dziękujemy, ankieta została wysłana.
Błąd serwera.
Spróbuj ponownie później.
Błąd wysyłki.
Sprawdź poprawność pól ankiety.
:-(
nieobsługiwana wersja przeglądarki

Wygląda na to, że przeglądarka, której używasz nie będzie w stanie otworzyć poniższego raportu.

Zainstaluj nowszą wersję przeglądarki i wróć do raportu ponownie.

loader